Z tego wpisu dowiesz:

• w jakim sposób postawa pozbawiona oczekiwań może wpływać na sportową rywalizację

Co się tam wydarzyło?

Przez cały tie-break mnie na usta cisnęło się pytanie  – jak one to zrobiły? Walka o złoty medal ME, Serbki broniące zdobytego dwa lata tytułu i Turczynki, które według tego, co mówili komentatorzy, interesował tylko złoty medal. Pod linkiem znajdują się migawki z meczu, które nie oddadzą w 100% przebiegu meczu, ale nadal warto je obejrzeć:

Wiele osób pewnie zastanawia się, co siedziało w głowach Serbek i Turczynek podczas ostatnich minut decydującego meczu. I równie wiele chciałoby ten stan odtworzyć. Niestety, wbrew czasem jeszcze obecnym poglądom, psycholog nie potrafi czytać w myślach, więc ja również chętnie dowiedziałabym się, co pozwoliło zachować im zimną głowę. Możliwe jest jednak poszukanie odpowiedzi wśród wielu metod i technik, jakimi operuje psychologia. Na to pytanie chciałabym dzisiaj poszukać odpowiedzi 

Każdy zawodnik jest inny, więc nigdy nie będzie złotej recepty, która przyniesie ten sam pozytywny skutek wszystkim sportowcom. Jednak zastanawiając się nad tym meczem i turniejem do głowy przychodzi mi jedna rzecz – niesamowicie pomocna i niesamowicie trudna do osiągnięcia – brak oczekiwań.

Oczekiwania i rozczarowanie

Zazwyczaj podchodząc do zadania mamy pewne oczekiwania dotyczące jego wyniku. Właśnie na tych chciałabym się dzisiaj skupić. Zaczynając działać możemy zakładać, że wygramy złoty medal, zagramy dobrego seta czy po prostu zdobędziemy X punktów. To wszystko są oczekiwania. A niezrealizowane oczekiwania idą w parze z  rozczarowaniem.

W tym momencie, bo zaczynają się schody – chcemy uniknąć rozczarowania, sprostać oczekiwaniom i nakładamy na siebie presję. Presję, która w wielu przypadkach przeszkadza nam w działaniu (są oczywiście osoby, które lubią pod presją pracować i to jest jak najbardziej OK). Jeśli jednak ona nam przeszkadza to warto dokładniej się na nią pochylić i zastanowić się, czy to aby nie oczekiwania są jej źródłem. „Musimy to wygrać” – to jedna z gorszych rzeczy, jakie możesz sobie powiedzieć przed ważnym meczem, jeśli zaliczasz się do tej grupy, która nie lubi działać w warunkach silnej presji.

Skąd się biorą oczekiwania?

Źródła oczekiwań mogą być różne: pochodzące zarówno od nas samych – ja sam oczekuję od siebie, że powinienem/muszę to wygrać-  albo z zewnątrz – od trenera, kolegów w zespołu, mediów. Nie ma znaczenie skąd się biorą, jeśli odczuwamy je jako nasilające presję. Zwróć też uwagę, jak niebezpieczne jest dla naszej głowy używanie słów „powinienem” czy „muszę”. Czujesz różnicę między „chcę” a „powinnam”?

Co jest przeciwieństwem oczekiwań? Ich brak. Tylko to ogromnie trudne do osiągnięcia, niezależnie od tego, czy codziennie idziesz do biura czy przygotowujesz się do walki o złoty medal. Oczekiwania mogą zniweczyć całą Twoją pracę i sprawić, że nie pokażesz na ile Cię stać. Bo z tyłu głowy ciągle będzie Ci siedziało, że coś „musisz”. Gdy popełnisz błąd, może być jeszcze gorzej, bo przecież „musisz”, więc jak mogłaś popełnić błąd? No, teraz to „musisz” jeszcze bardziej. I zaczynasz spadać, bo presja się nasila, a Ty coraz mocniej skupiasz się na tym, że „musisz” niż na tym, co masz zrobić.

Jak się pozbyć oczekiwań?

Co z tym zrobić? Nic prostszego! Wystarczy pozbyć się oczekiwań. Tylko niestety na to nie ma gotowego, szybkiego rozwiązania ani sprawdzonej metody, która sprawdzi się 3 prostych krokach i w każdym przypadku. Bo nie zawsze wystarczy powiedzieć sobie, że „chcę po prostu grać” (jeśli jednak wystarczy to super :)). Czasem droga do tego stwierdzenia będzie długa, ciężka i będziesz potrzebował wsparcia (np. w postaci psychologa). Nie jest to także jedna droga, bo choć cel jest ten sam to możemy dojść do niego na różne sposoby – czasem krótszym, ale bardziej wymagającym szlakiem, a niekiedy dłuższym, ale spokojniejszym.

W budowaniu postawy życiowej pozbawionej oczekiwań pomocne może się okazać podejście mindfulness, medytacja, nauki z Dalekiego Wschodu, czy coraz popularniejsze podejście ACT (terapia akceptacji i zaangażowania), w której ważne miejsce odgrywają wartości.

Przeczytaj także więcej o mindfulness i ACT

Nie podrzucam złotego rozwiązania, bo go nie ma, ale jeśli tylko jesteś gotowy na pracę nad swoim podejściem, to cel jest naprawdę realny.

PS. Warto, bo czasem bez oczekiwań naprawdę jest łatwiej 

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję, popracujemy nad Twoją najlepszą formą ?

Artykuł Siła braku oczekiwań pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Z tego wpisu dowiesz się jak:

• jak są możliwe reakcje na krytykę,
• jak radzić sobie z krytyką innych,
• jak radzić sobie z ciągłą krytyką.

Wygrywamy, ale w słabym stylu

Szybki rzut oka na „Przegląd Sportowy” pokazuje, że samo zwycięstwo nie wystarczy, by zebrać dobre opinie. Po meczu Polski z Macedonią w kwalifikacjach do Euro 2020 pojawiły się takie nagłówki: „Pocieszająca jest świadomość słabej gry”, „Jerzego Brzęczka bronią tylko wyniki”, „Na razie się męczymy, ale wygrywamy”, „Znów wynik lepszy od gry”. Kopalnię krytycznych opinii oczywiście można znaleźć także na Twitterze.

Nie jest moją rolą – jako psychologa – ocenianie, czy styl gry był zadowalający czy katastrofalny. Z mojej perspektywy ważne jest to, w jaki sposób z taką krytyką można sobie poradzić.

Wspomniana sytuacja jest o tyle trudna, że choć wynik był taki, jakiego oczekiwaliśmy (wygrana) nie przyniósł ze sobą pozytywnej reakcji publiczności i obserwatorów. To może być sporym zagrożeniem dla samooceny zawodników, zwłaszcza tych, których pewność siebie nie jest jeszcze stabilna.

Reakcje na krytykę

Każdy z nas inaczej reaguje na krytyczne opinie pod swoim adresem. Są tacy, którzy będą negatywne komentarze długo rozpamiętywać i obwiniać się. Inni postarają się wyciągnąć z tego wnioski (jeśli rzeczywiście mamy do czynienia ze sławną „konstruktywną krytyką”, a nie zwykłym hejtem) i poprawić się przy następnej okazji. Znajdą się i tacy, po których krytyka spłynie, jak po kaczce. Dla mnie najlepszym podejściem jest to drugie, gdyż pozwala ciągle się rozwijać i nawet z najtrudniejszych sytuacji wyjść silniejszym. Pierwszy styl może bardzo podkopać Twoją pewność siebie. Trzeci może prowadzić do arogancji i przyjęcia obronnej postawy, w której nie będziesz chciał w żaden sposób przyjąć tego, co mówią inni (niezależnie od ich intencji ani tego, co próbują Ci przekazać). Obydwa podejścia mogą skutkować tym, że albo staniesz w miejscu albo będziesz grać jeszcze gorzej.

Odporność na krytyczne opinie może rosnąć wraz ze stażem w sporcie. Lepiej znasz siebie, wiesz jakie strategie są dla Ciebie najlepsze i dobrze znasz swoją wartość, więc jeden nieudany mecz nie sprawi, że stwierdzisz że jesteś do niczego. Dlatego poradzenie sobie z krytyką innych może być dużym wyzwaniem dla młodszych zawodników – nie tak doświadczonych, z nie do końca zbudowanym obrazem siebie, którzy nie mieli tak wiele okazji, by odnieść sukcesy, na bazie których buduje się pewność siebie.

Przeczytaj więcej o pewności siebie

Jak radzić sobie z krytyką innych?

Zaakceptuj to, że będzie się pojawiać

Najprostsza, a zarazem najtrudniejsza rada. Dopóki sam siebie nie przekonasz, że w sporcie zawodowym krytyka zawsze będzie Ci towarzyszyć, tym mocniej narażasz się na wzloty i upadki. To sytuacja, nad którą nie masz kontroli – w końcu nawet po najlepszym meczu ktoś może Cię skrytykować. Dlatego najlepsze, co możesz zrobić, to po prostu wewnętrznie zgodzić na to, że czasem będzie tak dziać. Po prostu. Na pewno miałeś w życiu takie momenty, w których nic nie mogłeś zrobić, poza pogodzeniem się z faktem, że właśnie tak jest. Co Ci wtedy pomogło? Ten sposób szczególnie dobrze sprawdzi się, gdy zadajesz sobie pytanie, jak radzić sobie z ciągłą krytyką. Co ważne, chodzi tutaj akceptację tego, że krytyczne opinie się pojawiają, a nie zgoda z opinią krytykującego.

Ogranicz korzystanie z internetu

Sportowcy z pierwszych stron gazet często deklarują, że nie czytają komentarzy na swój temat. Jest w tym dużo mądrości. Jeśli czujesz, że negatywne opinie mogłyby źle na Ciebie wpłynąć, to po prostu ich nie czytaj. Możesz przez pewien czas ograniczyć przeglądnie portali sportowych czy social mediów. Na szczęście wiadomości w sieci żyją krótko, więc nim się obejrzysz uwaga internautów skupi się na czymś innym.

Porozmawiaj z kimś ważnym

Rozmowa pozwala dać ujście emocjom i często sama w sobie jest oczyszczająca. Jeśli masz osobę, która zawsze Cię wspiera, wysłucha i realnie podchodzi do Twoich osiągnięć i wyników to właśnie nią powinieneś się podzielić tym, co przeżywasz. To może być ktoś z rodziny, przyjaciel, druga połówka, trener, psycholog, starszy kolega z zespołu. Nie bój się prosić o radę czy wsparcie.

Pamiętaj o swoich mocnych stronach

Świat nie jest czarno-biały, więc nie ma szans, że cały czas jesteś beznadziejnym zawodnikiem albo nigdy nie popełniłeś błędu. Częściej jednak skupiamy się na tym, co złe, a nad pozytywami przechodzimy do porządku dziennego. To, że teraz zmagasz się z krytyką nie przekreśla tego, że wcześniej szło Ci dobrze i byłeś doceniany. By radzić sobie z krytyką innych warto pamiętać o swoich mocnych stronach i najlepszych momentach. Odtwórz je sobie w pamięci.

PS. Każdego z nas czasem spotyka krytyka. Nie oznacza to jednak, że jesteśmy źli i do niczego. To po prostu jedna z rzeczy, która nam się przydarza 

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję, popracujemy nad Twoją najlepszą formą ?

Artykuł Jak radzić sobie z krytyką w sporcie? pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Z tego wpisu dowiesz się:

• dlaczego odpoczynek jest ważny w sporcie,
• co nam daje odpoczynek,
• jak odpocząć psychicznie.

Odpoczynek bez trosk?

Chcemy robić dużo, szybko i skutecznie. Do minimum zredukować odpoczynek czy sen. Szkoda na nie czasu. W podobnym trybie funkcjonuje wielu z nas, nie tylko w sporcie, ale i w biznesie czy pracy. Niby pamiętamy o work-life balance, ale w praktyce bywa różnie. Na pomysł napisania o odpoczynku wpadłam przypadkiem – po 2 tygodniach w trybie praca-sen-praca itd. Najpierw pomyślałam sobie: jak dobrze – w końcu prawie wolny weekend, więc będę miała trochę czasu na nicnierobienie. A później mój umysł szybko podrzucił mi listę rzeczy do zrobienia, które przecież czekają na swojej kolej już tyle czasu. Skończyło się stwierdzeniem, że nie mogę tak całkiem nic nie robić. Ja też wpadam w pułapkę ciągłego robienia „czegoś” do pracy.

W sporcie szczególnie łatwo zapomnieć o odpoczynku. Motywacyjne hasła inspirują do ciężkiej pracy i robienia więcej – więcej powtórzeń, więcej strzałów, dodatkowy trening. Oczywiście to klucz do sukcesu i w żaden sposób nie chcę do niej zniechęcać. Jednak między jednym a drugim treningiem potrzebny jest czas na odpoczynek i regenerację. Odpoczynek powinien mieć swoje  stałe miejsce w jego rozkładzie dnia sportowca. Tak samo, jak dodatkowy trening.

Czy odpoczynek jest sportowcom potrzebny?

Zdecydowanie tak. Po pierwsze ze względów fizjologicznych. To właśnie w tym czasie ciało przyzwyczaja się do warunków treningowych. Wtedy też odzyskujesz energię, a komórkach zachodzą procesy regeneracyjne. Pomijanie regeneracji może doprowadzić do przetrenowania, a w dalszej kolejności nawet do wypalenia. A to już poważny psychologiczny problem, który nierozwiązany może doprowadzić do rezygnacji ze sportu. Na wypalenie w sporcie mogą wskazywać złe samopoczucie, pogarszające się wyniki sportowe czy symptomy depresyjne (przeczytaj więcej o tym, jak rozpoznać wypalenie w sporcie).

Odpoczynek dla mięśni, odpoczynek dla umysłu

Poza kwestiami czysto fizjologicznymi, odpoczynek ma także ogromne znaczenie dla naszego samopoczucia. Nawet największa pasja, zamieniona na pracę, może okazać się męcząca.  Nie ma w tym nic złego. Potrzebujemy chwili oderwania się od codzienności, by na pewne kwestie móc spojrzeć z dystansem. By zatęsknić za sportem i z nowymi siłami wrócić do treningu. Tak po prostu, jak każdy, niezależnie od tego, czy uprawia sport zawodowo, amatorsko czy nie ma z nim nic wspólnego. Przypomnij sobie, jak czułeś się wracając po dłużej przerwie do treningów. Być może właśnie wtedy zaczynało Ci brakować trenowania i gry. Chodzi właśnie o to, by zachować i podsycać ten „głód” sportu. Co nam daje odpoczynek? Nowe siły, motywację, chęć do mierzenia się z kolejnymi wyzwaniami.

Jak odpocząć psychicznie?

Od dawna mówi się, że lepiej zapobiegać niż leczyć. Tak jest także w tym przypadku. Warto dbać o odpoczynek i regenerację na bieżąco, niż walczyć później z przetrenowaniem czy wypaleniem.

1. Co lubisz robić?

Na początek zastanów się, co lubisz robić. Jakie zajęcia sprawiają Ci najwięcej przyjemności i sprawiają, że się relaksujesz. Zrób listę takich przyjemności. Zadbaj o to, by znalazły się na niej zarówno krótkie, jak i długie aktywności. Takie, jakie możesz wykonać mając jedynie 20 minut oraz te, na które potrzebujesz całego dnia. Może to być szybkie ćwiczenie relaksacyjne, czytanie książki czy słuchanie ulubionej muzyki. A może wyjście na spacer i spędzanie czasu na łonie natury? Rozmowa z rodziną przy bliskimi? Odpoczynek bierny czy aktywny? Wybierz taki, jaki najbardziej lubisz.

2. Zaplanuj czas na reset umysłu

Nawet jeśli masz bardzo napięty plan, wygospodaruj trochę czasu na jedną z wypisanych wcześniej rozrywek.  Pomoże nawet 10 czy 15 minut. Ważne byś w odpoczynku był tak samo konsekwentny, jak w treningu.

W pracy i biznesie mamy weekendy, wakacje i urlopy. W sporcie często są tylko pojedyncze dni, podczas których możesz odpocząć. Im wyższy poziom profesjonalizmu, tym mniej ich, dlatego wykorzystaj je maksymalnie na to, co lubisz robić. Jeśli masz ochotę cały dzień leżeć w łóżku, to właśnie w taki sposób spędź wolne chwile. Po ciężkiej pracy masz prawo do odpoczynku w dowolny sposób.

3. Nie duś w sobie emocji

Każdy z nas przeżywa gorsze momenty, gdzie dominują złość, frustracja czy stres. Jeśli nie znajdą ujścia cały czas będą dawać o sobie znać. Tłumione negatywne emocje będą wzmacniać zmęczenie. W takich chwilach warto z kimś porozmawiać:  z trenerem, z kolegami z zespołu, z psychologiem, z kimś komu ufasz i wiesz, że Cię wysłucha. Nawet samo opowiedzenie o problemach może być skuteczne. Pomoże Ci także spojrzeć na sytuację z innej perspektywy.

Odpoczynek powinien zajmować stałe miejsce w planie dnia każdego sportowca, niezależnie od poziomu profesjonalizmu czy wieku. Czasem może dać on lepsze efekty niż dodatkowy trening, wtedy kiedy nie masz już sił.

Przeczytaj także, dlaczego warto współczuć samemu sobie, a nie tylko innym

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję, popracujemy nad Twoją najlepszą formą ?

Artykuł Dlaczego odpoczynek jest ważny w sporcie? pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Historia zatoczyła koło i, tak jak 4 lata temu, o złoty krążek będziemy walczyć z reprezentacją Brazylii. Oby wynik także był ten sam.  Jakie psychologiczne wnioski można wyciągnąć po wczorajszym spotkaniu? 

Trudna II faza i piękny półfinał

Mecze z Argentyną, Francją i Serbią w II fazie mogły przygasić optymizm budzący się po dobrze rozegranym pierwszym etapie.  Polscy siatkarze nie do końca potrafili poradzić sobie z własnymi słabościami, a wyniki spotkań z trudniejszymi rywalami mogły rodzić wątpliwości co do ostatecznego wyniku. Po meczu z Serbią nie zabrakło także komentarzy dotyczących postawy Serbów, którzy pewni awansu nie musieli już dawać z siebie 100%.

Ale po awansie do najlepszej szóstki MŚ nasi zawodnicy pokazali, że nie znaleźli się tam przypadkowo. Po drugiej wygranej z Serbami i dającej awans porażce z Włochami przyszedł czas na najpoważniejszy dotąd sprawdzian – półfinał ze Stanami Zjednoczonymi.

Nie jest tajemnicą, że Amerykanie średnio nam leżą. Mecze z nimi zawsze były trudne, niezależni od naszej formy. Cztery lata temu na mundialu w Polsce przegraliśmy jeden mecz – właśnie z reprezentacją USA. We wczorajszym starciu mieliśmy piękne serie i trudne momenty. Ostatecznie jednak to Polacy mogli świętować awans do finału.  Co pokazał nam mecz półfinałowy?

Gra na emocjach vs spokój i opanowanie

Po dwóch stronach siatki stanęły zespoły o zupełnie innej emocjonalności. Do granic opanowani Amerykanie i napędzający się z każdą kolejną udaną akcją Polacy.

Każdy zespół i każdy zawodnik posiada swój optymalny poziom pobudzenia. Pobudzenie można określić na kontinnum od ospałości aż do rozgorączkowania. Optymalny poziom to takie natężenie pobudzenia, przy którym zawodnik osiąga maksymalny poziom gry, mówiąc prościej – przy którym gra mu się najlepiej. To optimum będzie różne dla każdego sportowca czy drużyny, a to gdzie ono się znajdzie zależeć będzie od charakteru dyscypliny i indywidualnych cech. Przykładowo – w boksie pobudzenie jest wyjątkowo wysokie, z kolei łucznictwo wymaga wyjątkowego opanowania. Oglądając mecze Polaków można dostrzec, że naszym zawodnikiem dużo lepiej gra się na wyższym poziomie pobudzenia. Dodatkowo każda udana akcja napędza ich do działania. Widać to po żywiołowych reakcjach Kurka, Kubiaka i spółki.

Odmienną postawę prezentują Amerykanie, których spokoju nie potrafił zmącić nawet niekorzystny wynik. Oczywiście, oni także popełniali błędy (a w tym spotkaniu było ich całkiem sporo). Niezależnie od tego, czy bezpiecznie prowadzili, czy znacząco przegrywali ich mowa ciała i mimika była taka sama. A to element psychologicznego mistrzostwa – nie pokazać przeciwnikowi, że coś idzie nie po twojej  myśli. Na najwyższym poziomie kontrola mowy ciała i zachowania to jeden z elementów psychologicznego mistrzostwa. Nie widziałam na tegorocznym mundialu drugiego takiego zespołu, którego gesty i zachowanie nie zmieniałyby się bez względu na wynik.

Walka z samym sobą

Warto poświęcić chwilę także Bartoszowi Kurkowi. Wcale nie tak dawno on sam mówił o wypaleniu i potrzebie odbudowy i przerwy w grze. Dzisiaj, po 2 latach, nikt już chyba o tym nie pamięta.

Zmęczenie skumulowane przez wiele lat ciągłego grania zaowocowały ogólnym narastającym osłabieniem organizmu i wypaleniem mentalnym w efekcie czego straciłem coś co zawsze mną kierowało czyli pasję i chęć do grania. Doszedłem do takiego momentu w którym stwierdziłem, że zdrowie i wizja długoletniej kariery jest ważniejsza niż nawet największy kontrakt – mówił wtedy siatkarz.

I dobrze, bo w tym mundialu Kurek jest wiodącą postacią naszej drużyny. Dodatkowo pokazuje, że możliwy jest powrót do sportu. Co więcej nic nie stoi na przeszkodzie, by sięgać po najwyższe trofea.

Po drugiej stronie siatki także pojawił się zawodnik, który ma za sobą podobną, również zwycięską, walkę. Mowa o Matthew Andersonie, który przerwał karierę ze względu na depresję. I on także wrócił do gry na najwyższym poziomie. Obydwaj zawodnicy nie ukrywali tego, że w trudnych momentach korzystali z pomocy specjalistów. A boisko pokazało, że z tych potyczek wrócili z tarczą.

Niezależnie od tego, jaki wynikiem zakończy się dzisiejsze spotkanie, to nasi zawodnicy pokazali, jak wygląda dobrze przygotowany pod względem mentalnym zespół. Mam nadzieję, że dzisiaj wieczorem, tak jak 4 lata temu, będziemy mogli powtórzyć „jesteśmy mistrzami świata”!

Chcesz wiedzieć więcej na temat tego, jak wykorzystywać psychologię w sporcie? A może masz inne pytanie dotyczące psychologii sportu? Napisz na kontakt@tamarapielas.pl lub wypełnij formularz kontaktowy, a wspólnie zastanowimy się, co można zrobić.

Artykuł Czego uczy siatkarski mundial? Cz. 2 pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Kto nie wygrywa 3:0, przegrywa 3:2. Jak temu zapobiec?

W meczu z Kubą na szczęście ta stara siatkarska prawda się nie sprawdziła. Ale zazwyczaj różnie bywa. Co takiego dzieje się przy stanie 2:0, że prowadząca drużyna nie potrafi postawić przysłowiowej „kropki nad i”? Zazwyczaj decyduje o tym koncentracja, a raczej jej brak czy osłabienie. W momencie rozpoczęcia meczu nasze zasoby uwagi są największe, zatem to na początku będziemy najbardziej skupieni na grze (pomijam tutaj sytuacje mocno stresujące, gdzie koncentracja może być zaburzona). Zakładamy, że jesteśmy optymalnie skoncentrowani i nic poza kolejną akcją nie walczy o naszą uwagę. Wygrywamy 1:0, ale nadal potrzebujemy jeszcze 2 setów do zwycięstwa. Wygrywamy kolejną partię… i dopiero się zaczyna. Nie dość, że brakuje nam już tylko 1 seta, to jeszcze pokazaliśmy, że możemy pokonać przeciwnika. A skoro jesteśmy już tak blisko, to może uda się wygrać nie angażując się na 100%. A nuż ostatni set „sam się wygra”. Jesteśmy już tak blisko ostatecznego tryumfu, do tego pojawiają się pierwsze, nawet nieznaczne oznaki zmęczenia, które osłabiają koncentrację. Dodatkowo myślami możemy być już przy kolejnym meczu. Z kolei nasz przeciwnik właśnie ma „nóż na gardle” i walczy o swoje „być albo nie być” w tym spotkaniu. Jego determinacja, zaangażowanie i koncentracja dodatkowo wzrastają, a nasze… cóż raczej słabną. W takich przypadkach kluczem do zwycięstwa jest zachowanie maksymalnej koncentracji, tak jakby na tablicy nadal widniał wynik 0:0.

Opisany proces myślowy nie zawsze musi być świadomy i raczej żaden z zawodników nie przyznałby się, że coś takiego przeszło mu przez myśl. Nie musi – to myśl, która pozostaje w podświadomości i stamtąd oddziałuje na grę. Nie do końca musimy zdawać sobie sprawę, że tak właśnie myślimy, by to przekonanie wpływało na zaangażowanie na boisku.

Każde kolejne zwycięstwo nakręca dalszą grę

Eksperci dość zgodnie chwalą naszych zawodników, bo ci z meczu na mecz radzą sobie coraz lepiej. Z meczu na mecz mierzą się także z coraz silniejszymi rywalami. Najbardziej znaczące mecze z Iranem i Bułgarią pokazały, jak dobre akcje potrafią napędzać zespół do dalszej walki. Nic tak nie buduje pewności siebie, jak doświadczenie sukcesu. Z każdą kolejną piłką, lądującą w boisku przeciwników rośnie w zawodnikach przekonanie, że są w stanie skutecznie zdobywać punkty, a tym samym wygrać cały mecz. Przeświadczenie, że jesteśmy zdolni do zwycięstwa wzmacnia naszą motywację i chęć rywalizacji, sprawdzenia się w pojedynku. Pozytywne podejście do meczu, silna motywacja i pewność siebie to przepis na mentalne zwycięstwo. Zjawisko to widać zarówno na przestrzeni jednego meczu, z seta na set, z akcji na akcję, jak i pomiędzy meczami.

Mowa ciała na boisku

Kto oglądał wtorkowy mecz Bułgarią być może zwrócił uwagę, jak zmieniało się zachowanie Bułgarów w zależności od tego, jaki wynik widniał na tablicy. Gdy przegrywali spuszczali głowy, dawali upust swojej frustracji i pokazywali, że mają do siebie nawzajem pretensje. Natomiast, gdy mecz toczył się po ich myśli, to wypięta pierś i wznoszone do góry ręce manifestowały pewność siebie. To zachowania normalne dla większości sportowców. Jednak ci najlepsi nie dają się ponieść emocjom. Mowa ciała to bardzo jasny sygnał dla rywala: jesteśmy pewni siebie vs. mamy dość na dziś. Sztuką jest pozostać pewnym siebie w zachowaniu nawet wtedy, gdy coś nie idzie. Co więcej, pokazać pewność siebie w ciele, nawet gdy w głowie pojawiają się wątpliwości. Zdecydowanie nie pomagają wzajemne pretensje na boisku, których świadkiem jest rywal.

Oby w kolejnych dniach po raz kolejny potwierdziło się stwierdzenie, że zwycięstwa napędzają zespół do kolejnych! 

Chcesz wiedzieć więcej na temat tego, jak wykorzystywać psychologię w sporcie? A może masz inne pytanie dotyczące psychologii sportu? Napisz na kontakt@tamarapielas.pl lub wypełnij formularz kontaktowy, a wspólnie zastanowimy się, co można zrobić.

Artykuł Czego uczy siatkarski mundial? Cz.1 pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Mundial 2018 wyraźnie pokazał, jaką rolę w sporcie na najwyższym poziomie odgrywa psychika. Mieliśmy do czynienia zarówno z wielkimi porażkami, jak i spektakularnymi pokazami siły mentalnej. W przypadku naszej reprezentacji tych pięknych momentów zabrakło, a wielu próbowało znaleźć odpowiedź na pytanie: dlaczego.

Rozstrzygnięcie, czy sztab Adama Nawałki podał wystarczające wytłumaczenie tej smutnej porażki zostawmy ekspertom. Ale w raporcie pojawia się zdanie obok którego psycholog nie może przejść obojętnie.

Nie udało się zrobić wszystkiego, aby scalić zespół w najtrudniejszych momentach mistrzostw.

Czy da się scalić zespół w przeciągu dwóch tygodni? Moim zdaniem nie. Budowanie spójności grupowej to długotrwały proces. Czasami wyzwania potrafią zmobilizować zespół w obliczu trudności, ale przewidzenie tego, jak zachowa się grupa w sytuacji kryzysowej to jak wróżenie z fusów. O spójność grupy dbać należy od samego początku przygotowań. Z kilkudziesięciu osób o odmiennych celach trudno w jednej chwili stworzyć mistrzowski kolektyw. Nie bez powodu mówi się, że mistrzowski zespół zwycięży drużynę mistrzów. Jak budować spójność zespołu, by potrafił dać sobie radę w podbramkowych sytuacjach?

Spójność grupowa nie zawsze jest gwarancją dobrego występu, ale ma ogromne znaczenie w budowaniu pozytywnej atmosfery w zespole. A ta pozwala radzić sobie z trudnymi sytuacjami i wychodzić z nich obronną ręką.

Jak budować spójność zespołu?

Efektywna komunikacja

Dobrze funkcjonująca grupa tworzy środowisko, w którym każdy może bezpiecznie wyrazić swoje emocje i myśli. Otwartość w komunikacji pozwala załagodzić wiele potencjalnych problemów. Jednak z technik komunikacji znana jest jako DESC. Składają się na nią opis sytuacji, wyrażenie emocji, określenie pożądanej zmiany sytuacji i zaznaczanie konsekwencji, które mogą pojawić się w wyniku braku działania. Klimat otwartości sprawia także, że członkowie grupy są wobec siebie bardziej szczerzy, więcej ze sobą rozmawiają i uważniej się słuchają.

Wyjaśnienie indywidualnej roli każdego z zawodników

Trenerzy i liderzy zespołów powinni jasno określić, jakie role pełnią wszyscy członkowie drużyny, jednocześnie podkreślając, jak ważny jest każdy z nich dla ostatecznego sukcesu. Im mniej istotni będą czuć się zawodnicy, tym gorzej będzie funkcjonował zespół. Nie jest to łatwe zadania, zwłaszcza gdy w zespole są zawodnicy pewni swojej pozycji na boisku oraz tacy, którzy zazwyczaj pozostają na ławce. Dlatego tak ważne jest wytłumaczenie każdemu z nich, dlaczego jest ważny dla zespołu, w jaki sposób może przyczynić się do sukcesu drużyny, jakie wartości wnosi do grupy.

Ustalaj wymagające cele grupowe

Odpowiednio wyznaczone cele mają pozytywny wpływ zarówno na jednostki jak i na grupę. Cele pomagają utrzymać silne zaangażowanie i koncentrację na wyznaczonym zadaniu. Natomiast po osiągnięciu celu warto poświęcić czas na celebrowanie zwycięstwa, a dopiero później przejść do wyznaczania nowych celów. Cele powinny być wykonaniowe (dotyczyć konkretnych umiejętności) a nie wynikowe (oparte o rezultat rywalizacji) i ustalane według zasady SMART.

Wzmacniaj tożsamość grupową

Sportowcy z jednej drużyny podczas zawodów czy zgrupowań ubrani są w takie same stroje. To najprostszy czynnik, który odróżnia ich od przedstawicieli innych grup i pozwala tworzyć wspólnotę. Sprzyjać temu będą także czynności specyficzne dla konkretnego zespołu np. określony sposób wykonywania rozgrzewki czy metoda celebrowania zdobytego punktu lub zwycięstwa (przypomnij sobie „cieszynki” różnych zespołów). Grupa powinna postrzegać siebie jako odrębną od pozostałych.

Nie dopuść do tworzenia się podgrup

W każdej dużej grupie zawsze będą tworzyć się mniejsze podgrupy. Jednak ich istnienie przynosi korzyść tylko niektórym zawodnikom, zazwyczaj tym najpopularniejszym, o najsilniejszej pozycji. U pozostałych może pojawić się poczucie wyalienowania. Tendencja do tworzenia grup narasta, gdy zespół zaczyna przegrywać, kiedy potrzeby zawodników nie są zaspokajane lub kiedy trenerzy nie traktują sprawiedliwie zawodników. Tworzenie podgrupek może być zabójcze dla zespołu. Im szybciej zostanie przerwane, tym lepiej.

Organizuj spotkania grupowe

To one, w połączeniu z klimatem otwartości, dają zawodnikom przestrzeń na dzielenie się swoimi odczuciami, emocjami i przemyśleniami. Dobrze funkcjonujący zespół potrafi rozwiązać swoje wewnętrzne problemy, zmobilizować swoje zasoby i podjąć odpowiednie działania, jeśli tego wymaga sytuacja. Członkowie drużyny mogą wspólnie wyciągać wnioski z błędów, na bieżąco analizować i dostosowywać cele czy podtrzymywać odpowiednie zachowania.

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję, popracujemy nad Twoją najlepszą formą ?

Źródło:

Weinberg, R.S, Gould, D. (2007). Foundations of sport and exercise psychology. Champaing: Human Kinetics.

Artykuł Jak budować spójność zespołu, czyli pomundialowe wnioski pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Faworyci jadą do domu

Chyba niewielu było takich, którzy spodziewali się, że w walce o najwyższą stawkę zabraknie Niemców, Brazylijczyków czy Hiszpanów. Z każdym kolejnym mecze coraz bardziej widoczne było, w jak trudnym położeniu stawia zespoły presja wyników. Rola faworyta to naprawdę ciężki kawałek chleba. Sportowa rywalizacja nie raz pokazała, że tytuł łatwiej zdobyć niż obronić. Gdy nikt nie typuje Cię jako faworyta, nie musisz zmagać się z przytłaczającą presją oczekiwań. Każda kolejna wygrana dodatkowo Cię napędza i daje kopa do dalszego działania. Nic się nie stanie, jeśli przegrasz. Masz niewiele do stracenia. Nadal będziesz chwalony i doceniany nawet jeśli ostatecznie nie zdobędziesz medalu. Będąc faworytem sprawa wygląda zupełnie inaczej. Ty po prostu musisz wygrać. Tego oczekują kibice, dziennikarze, komentatorzy. Ty również tego oczekujesz. Wiesz, że miejsce poza podium będzie porażką, która będzie szeroko komentowana. Taka sytuacja sprzyja pojawieniu się chokingu – dławienia emocjonalnego. Wśród faworytów może także pojawić się przekonanie, że ich poziom sportowy pozwoli łatwo poradzić sobie ze słabszymi przeciwnikami. W wielu przypadkach może być złudne.

Przygotować się do wielkiego turnieju muszą wszyscy, niezależnie od tego, jak wyglądają ich szanse na zwycięstwo. Niejednokrotnie znacznie cięższą pracę muszą wykonać ci, po których spodziewamy się najwięcej.

Karne, karne, karne

Nie ma chyba drugiego elementu, który w tak dużym stopniu determinowany jest przygotowanie mentalne. Nie ma chyba także drugiego takiego fragmentu gry, który tak mocno wpływa na nastawienie i pewność siebie zawodników. Tegoroczny mundial pokazał, że nie zawsze bramkarz stoi na straconej pozycji podczas rzutów karnych. To jego udane zagrania mogą być decydujące znaczenie dla ostatecznego wyniku. Nerwy ze stali, umiejętność całkowitej koncentracji na zadaniu, spokój i pewność siebie to kluczowe elementy podczas wykonywania rzutu karnego. A te można wypracować właśnie podczas treningu psychologicznego.

Koncentracja i walka do końca

Pożytecznych, psychologicznych lekcji nie szczędził także mecz finałowy między Chorwacją a Francją. I choć ostatecznie to Trójkolorowi wznieśli w zwycięskim geście puchar, to oba zespoły pokazały psychologiczne mistrzostwo. Francuzi  mimo wysokiej przewagi, do samego końca utrzymali koncentrację na meczu i do ostatniego gwizdka starali się trafić w światło chorwackiej bramki. Wbrew pozorom nie jest to zadanie proste. Prowadzisz wysoko w meczu, wiesz że zostało już niewiele czasu, a Twoja przewaga jest dość bezpieczna. Najrozsądniejszym rozwiązaniem mogłoby się wydawać dogranie meczu do końca bez podejmowania zbytniego ryzyka. Taka usypiająca postawa zgubiła już niejedną drużynę…

Z kolei Chorwaci, mimo bardzo niekorzystnego wyniku do samego końca, walczyli o odwrócenie losów meczu. To dzięki determinacji udało im się zdobyć drugą bramkę. Tym razem trochę zabrakło, by doprowadzić do remisu, ale postawa Chorwatów może posłużyć jako wzór do naśladowania.

Chcesz odpowiednio przygotować się do zawodów? A może masz pytania dotyczące psychologii sportu? Napisz na kontakt@tamarapielas.pl lub wypełnij formularz kontaktowy, a wspólnie zastanowimy się, co można zrobić.

Artykuł Psychologiczne podsumowanie mundialu pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Do tej pory uważałam, że bramka Toniego Kroosa w meczu Niemcy – Szwecja była najlepszym przykładem siły mentalnej. Tak było do wczoraj, bo zarówno Chorwaci, jak i Duńczycy pokazali, jak wyglądają zawodnicy psychologicznie przygotowani do gry na najwyższym poziomie.

Bramkarz vs rzut karny

Zaczęło się od Kaspera Schmeichela, który zwycięsko wyszedł ze starcia z Luką Modriciem. Chyba nie ma być lepszego sposobu na wzmocnienie pewności siebie niż strzał obroniony w dogrywce przed samą,decydującą serią rzutów karnych. W wywiadach czy biografiach bramkarzy można przeczytać, że podczas tego elementu gry, to zawodnik stojący w bramce jest na straconej pozycji. Z większą pewnością zakładamy, że zwycięży strzelający niż broniący. Dlatego to zagranie, tak trudne do wykonania, potrafi zbudować niesamowitą pewność siebie. A zobaczyć ją można było po zachowaniu i mowie ciała Schmeichela.

Pewność siebie w największym stopniu budują właśnie udane zagrania. Powtarzające się doświadczenie sukcesu sprawia, że zaczynamy zyskiwać przekonanie, że następnym razem też wykonamy je poprawnie. Jak budować pewność siebie? Nie ma lepszego sposobu niż dobre akcje.

Seria rzutów karnych pokazała, jak silny mentalnie jest Kasper Schmeichel. Swoją postawą całkowicie zaprzeczył stwierdzeniu, że to bramkarz jest w tej sytuacji na straconej pozycji. Wręcz przeciwnie, był to przynajmniej równorzędny pojedynek, a z każdym obronionym strzałem bramkarz Duńczyków rósł w siłę.

Pokaz mocy z każdej strony

Do jego poziomu zabrakło trochę pozostałym kolegom, którzy swoich sytuacji na strzelenie bramek nie wykorzystali. Trudny do złamania okazał się także Danijel Subasić, który obronił trzy strzały Duńczyków, a i w ogromnym stopniu przyczynił się do końcowego tryumfu. Nic dziwnego, że media okrzyknęły go bohaterem tego spotkania

Z ciekawością czekałam także na to, jak podczas swojego strzału zachowa się Luka Modrić. W końcu chwilę wcześniej popełnił błąd, a za chwilę sytuacja może się powtórzyć. Czy taką myśl łatwo wyrzucić z głowy? Na pewno nie, ale jak pokazał Modrić nie jest to niemożliwe. Bo w kolejnym starciu ze Schmeichelem to on był górą. W jak sposób zapomnieć o tym, że przed chwilą nie wykorzystałeś szansy na zwycięstwo swojej drużyny? Zająć umysł czym innym,  a najlepiej tym, co masz zrobić, jakie zadanie jeszcze przed Tobą stoi.

Gromkie brawa należą się obydwu drużynom. Nie tylko ze względu na emocjonujące widowisko, ale i genialną lekcję radzenia sobie z presją.

Zastanawiasz się, jak radzić sobie z presją podczas zawodów? A może masz inne pytanie dotyczące psychologii sportu? Napisz na kontakt@tamarapielas.pl lub wypełnij formularz kontaktowy, a wspólnie zastanowimy się, co można zrobić.

Artykuł Mundial okiem psychologa: Chorwacja – Dania pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Dlaczego Polacy tak słabo zaprezentowali się podczas mundialu?

Jeśli ktoś oczekuje jednoznacznej odpowiedzi, na pytanie dlaczego mundial nam nie wyszedł, to pewnie się jej nie doczeka. Nic nie jest czarno-białe. Na końcową porażkę naszych piłkarzy złożyło się wiele czynników. Jedni mówią o błędach w przygotowaniu motorycznym, inni o taktyce, kolejni o złym wyborze Soczi jako bazy. Ktoś inny wspomni o negatywnej atmosferze w kadrze i o tym, że większość naszych zawodników nie gra regularnie w klubach. I prawdopodobnie każdy z nich ma trochę racji, bo to splot wszystkich okoliczności sprawił, że na mundialu zaprezentowaliśmy się tak słabo. Mimo że występ sprzed 2 lat na Euro pozwalał z optymizmem patrzeć w przyszłość.

Po konferencji prasowej

Podczas konferencji prasowej padło pytanie o to, jak wyglądało przygotowanie mentalne do meczu z Kolumbią. Odpowiedź była tak wymijająca, że nie sposób napisać coś konkretnego. Być może któryś z zawodników wypowie się na ten temat. A może nigdy się tego nie dowiemy.

Dużo mówi się także o atmosferze w kadrze, podgrupach, izolującym się Robercie Lewandowskim, po którym przecież wszyscy spodziewali się, że będzie liderem nie tylko na boisku, ale i poza nim. Być może rzeczywiście atmosfera w kadrze nie była najlepsza. Lepiej jednak żebyśmy nie dowiadywali się o tym z mediów, bo pewne kwestie, dla dobra grupy – zespołu, powinny pozostać w szatni. I choć ten temat będzie jeszcze długo na dziennikarskim świeczniku, to sprawa to dotyczy samych zawodników i między nimi powinna się rozwiązać. A nie za sprawą mediów, bo wtedy może być tylko gorzej.

Drużyna to więcej niż grupa jednostek

Mówi, że mistrzowska drużyna pokona drużynę mistrzów. I choć trudno nazwać naszych zawodników mistrzami, to jej sens nadal pozostaje aktualny. Nawet drużyna złożona ze świetnych indywidualności nigdy nie osiągnie takiego poziomu, jak zespół-kolektyw, w którym zawodnicy świetnie się rozumieją i razem tworzą niepowtarzalną całość. Zwłaszcza w sporcie zespołowym, gdzie o ostatecznym wyniku decyduje właśnie drużyna, a nie jednostki – nawet najlepsze.

W porównaniu do zespołu z Euro 2016 w kadrze pojawiło się kilku nowych zawodników. Każda nowa osoba w grupie zmienia funkcjonowanie zespołu. Zmian podlegają dynamika i role poszczególnych jego członków. A to wpływa na działenie grupy jako całości. Ktoś może powiedzieć, że to przecież profesjonaliści i powinni umieć sobie z tym poradzić. Owszem, pewnie do jakiegoś stopnia sobie z tym radzili. Ale nie oszukujmy się, że np. idąc pracy, w której atmosfera jest daleka od idealnej, przebywamy tam z przyjemnością. Pracujemy, bo musimy, ale efektywność działania nigdy nie będzie taka, jak w świetnie zgranym zespole. Dlatego warto ciągle szukać odpowiedzi na pytanie, jak budować spójność grupy. Świat sportu nie raz był świadkiem rezygnacji z największych gwiazd, po to, by utrzymać/stworzyć dobrą atmosferę w zespole. I niejednokrotnie z dobrym skutkiem.

Zaufanie

Można przeczytać także, że piłkarze zwątpili w trenera i jego metody. Jeśli rzeczywiście tak było, to musiało odbić się to na boisku. Nigdy z pełnym zaangażowaniem nie będziemy wykonywać zadań, w powodzenie których zwyczajnie nie wierzymy. A może to tzw. zmęczenie materiału? Zbyt wiele czasu spędzonego razem, niewyjaśnione sytuacje czy niesnaski mogą przyczyniać się do rozpadu spójności grupy.

Przyczyn porażki na pewno jest wiele. Bez wątpienia zostanie ona przeanalizowana zarówno przez samych zawodników, członków sztabu szkoleniowego czy ekspertów. Najważniejsze to teraz wyciągnąć odpowiednie wnioski.

Klątwa mistrza

Kolejny mundial i kolejny raz dotychczasowy mistrz nie obroni tytułu. Wcześniej spotkało to Francję (2002), Włochy (2010), Hiszpanię (2014).  W tym roku tradycję podtrzymali Niemcy, którzy po porażce z Koreą Południową pożegnali się z turniejem. Sytuację tę media zgodnie ochrzciły mianem klątwy mistrzów. Dlaczego tak trudno jest obronić tytuł?

Jednym z popularnych wśród sportowców haseł jest „bij mistrza”. Co to oznacza? Nic innego jak to, że na pojedynek z mistrzem wszyscy przygotowują się szczególnie. Motywacja jest inna, czasem znacznie silniejsza niż w przypadku innych rywali. Każdy chce pokazać, że jest na tyle dobry, że poradzi sobie z najlepszymi. A co dzieje się po drugiej stronie? W jaki sposób motywują się mistrzowie?

I tu właśnie pojawia się problem. Każda inna drużyna znajdująca się na niższych miejscach może zdobyć lepszy wynik i poprawić swoją pozycję. Mistrz już nie. Obrona tytułu to silna motywacja, ale o innym charakterze niż ta, gdy zawodnicy chcą po raz pierwszy zdobyć tytuł lub po przerwie wrócić na podium. Co więcej, trudno zapomnieć o tym, że jest się najlepszym. Trudno jest zmotywować się do walki z teoretycznie słabszym przeciwnikiem (a w przypadku mistrzów każdy jest niżej notowany). U zawodników może pojawić się wtedy, często nie do końca uświadomione, przekonanie, że nie trzeba dawać z siebie 100%, by wygrać. Z kolei przeciwnicy próbują dać z siebie 110%, co zazwyczaj przekłada się na wynik.

Historia obrońców tytułu pokazuje, jak ważna jest praca mentalna. Nie tylko wtedy, gdy dążysz do osiągnięcia najlepszego wyniku, ale także, gdy już go masz. Mistrzostwo to nie koniec walki. Często więcej wysiłku wymaga utrzymanie się na szczycie niż samo dotarcie tam. Po zwycięstwie nad Szwecją mogła narodzić się drużyna pewna swoich umiejętności i przekonana, że poradzi sobie w każdej sytuacji. Tak się nie stało i ostatecznie Niemcy pożegnali się z mundialem. Przyczyn porażki, tak samo jak w przypadku Polaków, jest wiele. Trudno zaprzeczyć jednak, że czynnik mentalny odegrał tutaj ogromną, jeśli nie największą, rolę.

Zastanawiasz się, jak radzić sobie z tym, co dzieje się na boisku? A może masz inne pytanie dotyczące psychologii sportu? Napisz na kontakt@tamarapielas.pl lub wypełnij formularz kontaktowy, a wspólnie zastanowimy się, co można zrobić.

Artykuł Mundial okiem psychologa: koniec turnieju dla Polaków i klątwa mistrza pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Presja w meczu „o wszystko”

Wyobraź sobie, że grasz właśnie mecz „o wszystko”.  Jeśli wygrasz – zostajesz w grze. Jeśli przegrasz – nadal masz szanse na awans, ale musisz patrzeć na wyniki innych spotkań w swojej grupie i niewiele już zależy od Ciebie. Wystarczy, by zbudować presję? Zdecydowanie tak. A co jeśli jesteś członkiem jednej z najsilniejszych drużyn na świecie? Co więcej, bronisz zdobytego cztery lata temu tytułu mistrza świata. Jakby tego było mało, to pierwszy mecz kompletnie Ci nie wyszedł i przegrałeś spotkanie, w którym byłeś faworytem.

Na zwycięstwo czekają kibice, dziennikarze i komentatorzy. Po pierwszej porażce w mediach wylała się na Ciebie fala krytyki, więc aż strach pomyśleć, co się stanie, jeśli okaże się, że czas wracać do domu? Wracać z niczym, kiedy wcześniej było się w gronie drużyn pretendujących do mistrzostwa?

Przeczytaj także, jak radzić sobie z dławieniem emocjonalnym

A co Ty byś zrobił?

Patrząc z boku, w taki sposób można by opisać, to w jakiej sytuacji znaleźli się niemieccy piłkarze przed meczem ze Szwecją. Spróbuj wyobrazić sobie, jak Ty poczułbyś się w takiej sytuacji? O czym byś myślał? Jakie emocje byś przeżywał?  Byłbyś napięty czy rozluźniony? W jaki sposób poradziłbyś sobie z oczekiwaniem na mecz? Zajrzałbyś do internetu, by przeczytać komentarze? O czym myślałbyś kładąc się spać dzień przed meczem?

Co zrobiłbyś, gdybyś to Ty miał wykonać w 95 minucie rzut wolny? Strzał, który prawdopodobnie będzie ostatnią akcją, bo doliczony czas kończy się nieubłaganie. Przed chwilą jeden z Twoich kolegów z drużyny musiał zejść z boiska i gracie w 10. Przez 90 minut nie udało się zdobyć prowadzenia, a teraz stajesz przed ostatnią szansą na wyjście z pojedynku z tarczą. Albo trafisz i grasz dalej, albo pudłujesz i wiesz, że szanse, że zagrasz więcej niż 3 mecze spadają praktycznie do zera. Możesz też dośrodkować do którego z kolegów z zespołu, ale nie masz pewności, czy ktoś z nich trafi czysto, albo czy nie przeszkodzą im przeciwnicy. Twoi kibice na trybunach zamarli, a fani przeciwników za wszelką ceną starają się Cię rozproszyć. Za chwilę już wszystko będzie wiadomo, ale w tym momencie cała odpowiedzialność spoczywa na Twoich barkach. Słyszysz gwizdek i…

Stalowe nerwy

Toni Kroos trafił, a Niemcy i ich kibice oszaleli z radości. Nadal mogą awansować dalej i uciekli spod topora. Komentatorzy zgodnie orzekli, że takie zagranie mógł wykonać tylko ktoś o stalowych nerwach. Ktoś tak mocny mentalnie, że w decydującej sytuacji potrafił perfekcyjnie wykonać stojące przed nim zadanie. Ktoś kto potrafił wyłączyć wszystkie rozpraszacze – własne myśli, atmosferę, w jakiej rozgrywa się spotkanie, fakt, że za chwilę mecz się skończy i drugiej szansy może już nie być.

Co działo się w głowie Niemca? Mam nadzieję, że opowie o tym, w któryś z wywiadów. Pewnie nie tylko ja chciałabym to wiedzieć. Jest wielu zawodników, o podobnym poziomie umiejętności, którzy z łatwością umieściliby w takiej sytuacji piłkę w bramce. Co do tego nie mam żadnych wątpliwości. Ale czy wszyscy potrafiliby wykonać to zagranie tak samo w 95 minucie meczu, jak na treningu czy na początku meczu? Niekoniecznie. Końcówka meczu Niemcy-Szwecja pokazała, jak bardzo ważna w sporcie jest psychika. Przy podobnym poziomie umiejętności, to spokój, opanowanie, umiejętność radzenia sobie z presją (a więc te umiejętności, które trenuje się podczas przygotowania psychologicznego) często decydują o ostatecznym wyniku.

Młodym zawodnikom wielu dyscyplin warto pokazywać bramkę Toniego Kroosa, jako modelowy przykład radzenia sobie z presją.

Między innymi dlatego warto włączyć do treningu pracę nad psychologicznymi umiejętnościami. A co, jeśli kiedyś znajdziesz się w podobnej sytuacji?

Zastanawiasz się, jak radzić sobie z presją podczas zawodów? A może masz inne pytanie dotyczące psychologii sportu? Napisz na kontakt@tamarapielas.pl lub wypełnij formularz kontaktowy, a wspólnie zastanowimy się, co można zrobić.

Artykuł Mundial okiem psychologa: Niemcy – Szwecja pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.