Z tego wpisu dowiesz się:

• co przekonania rodzica mają do tego, w jaki sposób dziecko znosi porażkę,
• jak reagować, gdy pojawiają się silne emocje,
• jak pomóc dziecku znieść porażkę,
• jak pomóc dziecku radzić sobie z porażką, by wyciągnęło z niej jak najwięcej.

Przekonania rodzica a radzenie sobie z porażką dziecka

Niezależnie od tego, czy jesteś rodzicem czy trenerem najmłodszych Twoje przekonania na temat porażki będziesz przekazywać swoim zawodnikom. Zastanów się, jakie Ty masz podejście do porażki.

• Co ona dla Ciebie oznacza?
• Czy porażka dziecka mówi coś na temat tego jakim rodzicem/trenerem jesteś?
• Jak reagujesz, gdy dziecko przegrywa?
• Czy zdarza Ci się obrazić albo przelewać na dziecko swoje emocje związane z porażką?
• Co jest dla Ciebie ważniejsze – sam proces uczestnictwa w sporcie czy wynik?

To podstawowe pytania, na które musi sobie odpowiedzieć każdy sportowy rodzic. Odpowiedzi na nie będą bowiem determinowały Twoje zachowania. To te drobne działania, komentarze czy rzucone mimochodem zdania sprawiają, że dziecko intuicyjnie rozumie, jaką rolę pełni dla Ciebie wynik. Jeśli od samego początku dziecko dostaje komunikat, że jest ok, tylko gdy wygrywa, poradzenie sobie z porażką będzie bardzo trudne. Bo każda porażka to sygnał, że zawiodło rodzica. A to jedna z najgorszych rzeczy, która może się dziecku przytrafić. Nawet jeśli słownie starasz się przekazać dziecku, że porażka to nic złego, ale Twoja mimika czy mowa ciała mówią coś innego – to właśnie ten drugi, niewerbalny zostanie przez dziecko zrozumiany.

Dziecko uczy się na bazie obserwacji, więc gdy chcesz pomóc mu radzić sobie z porażką – sam musisz dać mu właściwy przykład.

Pamiętaj, że sukces w sporcie to nie tylko końcowy wynik. To także umiejętności, które dziecko przez sport nabywa – radzenie sobie z emocjami, działanie gdy zaczynają się przeszkody, powroty po ciężkich momentach. Nad nimi dziecko może pracować niezależnie od wyniku. I to one są ważniejsze niż miejsca i rankingi w dziecięcych kategoriach.

Nie da się uniknąć porażki

W którymś momencie dziecko i tak będzie musiało się z nią zmierzyć. Przy zaangażowaniu w sport nie da się małego zawodnika uchronić przed rozczarowaniem płynącym z przegranego meczu, braku powołania czy straconych szans. Nie demonizuj porażki. Twoje podejście nadaje jej ważność. Kiedy staje się ona tematem nr 1, to dziecko od razu czuje, jak ważne jest by koniecznie wygrywać. Jeśli dziecko od samego początku trenuje w przekonaniu, że porażka to najgorsza rzecz, która mogła mu się przydarzyć – dokładnie tak będzie reagować, gdy ona się wydarzy.

Jedna przegrana nie oznacza kolejnej

Porażka to nie koniec świata i nie przekreśla kolejnych szans. Dziecko obawiające się porażki może szybko dojść do wniosku, że jeśli teraz przegrało, to następnym razem też tak będzie. W rzeczywistości to dwa osobne wydarzenia, które wcale nie muszą mieć ze sobą związku. Każdy kolejny mecz czy turniej to nowy rozdział. Dlatego nie warto wcześniej wracać do poprzednich wydarzeń, np. komunikatami typu: „ostatnio z nimi przegraliście, więc teraz musicie wygrać”. Poprzedni wynik nic nie mówi o tym, co będzie teraz. O wyniku najbliższej rywalizacji decyduje co zrobisz teraz, a nie to co działo w przeszłości.

Ucz dziecko patrzenia na porażkę jako okazję do określenia, gdzie jeszcze mamy rezerwy i nad czym musimy pracować.

Bądź łagodny po porażce

Zachęcaj do bycia dla siebie dobrym. Krytykowanie po przegranym meczu czy turnieju nie pomoże. Nie gwarantuje, że następnym razem dziecko da sobie radę lepiej. Ale na pewno sprawi, że będzie bardziej obawiało się porażki. Lęk przed porażką sprawia, że dziecko zaczyna się mocniej stresować, traci radość i naturalność w grze, a to może rzeczywiście prowadzić do porażki. Koło się zamyka. Naucz dziecko być łagodnym dla siebie. Nie krytykuj go, ani nie pozwalaj samemu się zbyt mocno krytykować. Pocieszaj, zachęcaj, inspiruj. I dawaj przykład samym sobą, traktując siebie tak samo, gdy Tobie przydarza się przegrana. To bardzo pomaga pomóc dziecku znieść porażkę.

Emocje trzeba przeżyć

Pozwól dziecku na wyrażenie emocji po przegranej. To pierwszy etap radzenia sobie z porażką, także u dzieci. Jeśli Twój zawodnik chce rozmawiać i opowiedzieć o tym, co się stało –  wysłuchaj go. Jeśli nie, wystarczy że przy nim będziesz, potrzymasz za rękę, przytulisz. Nie mów, że nie ma się czym przejmować albo żeby się nie martwił. To sprawia, że emocje nie są ważne.

Moment gdy dziecko przeżywa silną złość czy smutek, to nie jest czas na logiczne tłumaczenia. Dziecko ich nie przyswoi. Na początku emocje muszą wybrzmieć i zmniejszyć swoje natężenie. Dopiero gdy się uspokoją, możecie spokojnie porozmawiać o tym, dlaczego tak się stało i jak przygotować się do następnych zawodów.

Traktuj dziecko jako kogoś, kto zawsze wraca po porażka. Tak samo jak możemy umieścić mu w głowie etykietkę, tego który zawsze przegrywa, tak samo może zrobić to z etykietką kogoś, kto porażka zawsze wraca do gry. Przekonanie, że dam radę wrócić po przegranej to ważny element nauki tego, jak pomagać dziecku radzić sobie z porażką.

Zastanawiasz jak pomóc dziecku radzić sobie z porażką? Umów się na sesję?

Źródła:

https://ilovetowatchyouplay.com/2018/10/30/bouncing-back-from-sporting-failure-how-can-you-help-your-child/

https://www.nays.org/sklive/for-parents/failure-why-it-s-actually-good-for-your-young-athlete

Artykuł Jak pomóc dziecku radzić sobie z porażką? pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Z tego wpisu dowiesz się:

• w jakich sytuacjach rozważyć indywidualne spotkania z psychologiem, a kiedy o rozwój mentalny można dbać samodzielnie,
• jakie książki dla najmłodszych wybrać, by od małego uczyć dzieci odporności psychicznej i umiejętności radzenia sobie.

Trening mentalny dla dzieci – tak czy nie?

Ta forma pracy na stale zagościła już w sporcie dzieci i młodzieży. Czasami klub zatrudnia psychologa sportu, którego zadaniem jest regularna praca z młodymi zawodnikami, czasem pojawia się on podczas zgrupowań i obozów. Niektórzy rodzice we własnym zakresie zapewniają dzieciom możliwość pracy z psychologiem.

W przypadku najmłodszych zawodników trudna do określenia jest granica wieku, w jakim warto taką współpracę zacząć. Oczywiście pomoc psychologa sportowego czy dziecięcego będzie najlepszym wyborem, gdy pojawiają się widoczne trudności – np. w radzeniu sobie ze złością czy stresem. Wtedy warto zastanowić się nad pracą indywidualną.

Pod uwagę należy brać także charakter dyscypliny – czy mamy do czynienia ze wczesną specjalizacją (np. gimnastyka) czy jednak na początku przygody ze sportem dziecko zajmuje się głównie zabawą. W przypadku dyscyplin o wczesnej specjalizacji trzeba monitorować, jakie wymagania stoją przed dzieckiem. Mogą one przekraczać jego obecne możliwości radzenia sobie – wtedy warto rozważyć objęcie dziecka pomocą psychologiczną.

Jeśli jednak rozwój małego zawodnika przebiega harmonijnie i nie ma powodów do zmartwień – nie zaczynajmy nadmiernej profesjonalizacji zbyt wcześnie. Pamiętajmy, że dla dzieci najważniejszym motywem uprawiania sportu jest dobra zabawa. By od najmłodszych lat wspierać rozwój psychologiczny dziecka warto wybrać takie książki, które poruszają ważne dla dzieci tematy i pozwalają je opracować w bezpiecznej i przyjemnej formie.

Poniżej znajduje się zestawienie książek, z których sama korzystam w pracy z najmłodszymi zawodnikami.

„Jak zostać mistrzem w sporcie i życiu”

To książka z opowiadaniami o dzieciach, które muszą radzić sobie ze sportowymi wyzwaniami. Wytrwałość, motywacja dla działania, konsekwentne dążenie do osiągnięcia celów czy radzenie sobie z kontuzją to tylko niektóre trudności, z jakimi muszą się zmierzyć bohaterowie opowiadań. Każdy rozdział opatrzony jest psychologicznym komentarzem autorów. Dzięki temu dorośli czytelnicy dowiadują się, jak działa psychika małego sportowca.

„Garść radości, szczypta złości”

To książeczka, która po kolei omawia emocje, jakich najczęściej doświadczają dzieci. Bycie sportowcem sprawia, że maluchy już od początku muszą uczyć się radzić sobie z wieloma emocjami. Dlatego też edukacja emocjonalna to jeden z najważniejszych elementów ich rozwoju. W książeczce znajdują się ćwiczenia i kolorowanki, które pozwalają poprzez zabawę uczyć się o tym, co przeżywają.

„Jesteś kimś wyjątkowym. Relaksacje dla (nieco) starszych dzieci”

Relaksacja to jedna z tych technik, których możemy uczyć dzieci już od najmłodszych lat. Ta pięknie ilustrowana książka to zbiór ćwiczeń relaksacyjnych, poruszających ważne dla dzieci tematy – emocje, talenty, inność, budowanie pewności siebie. Pod każdą relaksacją znajdują się pytania, pomocne dorosłym w rozmowie z dzieckiem na temat tego, co pojawiło się w trakcie ćwiczenia.

„Znikodem i zagadka lęku”

To jedna z najładniejszych i najlepiej przekazujących ideę radzenia sobie z lękiem książek. Opowiadanie oparte zostało na założeniach terapii ACT, a to podejście jest mi wyjątkowo bliskie w pracy z małymi i dużymi sportowcami. Każde dziecko prędzej czy później zetknie się z lękiem, więc warto uczyć się, jak działać, by ten nie przeszkadzał nam robić tego, co ważne. W książce opisane zostały także ćwiczenia dla dzieci i wyjaśnienia dla dorosłych czytelników.

„Oswoić potwora gniewu”

Złość to dla dzieci jedna z najtrudniejszych emocji. Powoduje także trudności w jego otoczeniu, dlatego nauka radzenia sobie z gniewem jest na wagę złota. W książce znajdziemy mnóstwo ćwiczeń i metod pomocnych dziecku w oswajaniu i radzeniu sobie ze złością. Każdy rozdział rozpoczyna się opowiadaniem. Całość napisana językiem zrozumiałym dla najmłodszych będzie świetnym wstępem do nauki radzenia sobie z tą emocją.

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję?

Artykuł Trening mentalny dla dzieci – książki dla najmłodszych sportowców pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Z tego wpisu dowiesz się:

• w jaki sposób wspierać dzieci podczas nauki zdalnej

Co mogę kontrolować, a czego nie?

W psychologii sportu dużo miejsca poświęca się umiejętności rozróżniania czynników zależnych i niezależnych od nas. Niezależne to te, na które w ogóle nie mamy wpływu. Nie możemy zrobić nic, by je zmienić. Skupianie się na nich wyczerpuje naszą energię i sprawia, że czujemy się smutni, źli, bezsilni. Z kolei czynniki zależne od nas, to te które znajdują się pod naszą kontrolą. To nad nimi możemy pracować. Zaangażowanie się w takie działania pozwala odzyskać poczucie kontroli nad sytuacją.

Nauczanie zdalne zostało nam narzucone z góry. To potężne źródło frustracji dla nauczycieli i rodziców. Nadal mamy wpływ, na to jak przebiegać będą zdalne lekcje i w jaki sposób będziemy wspierać dzieci w nauce. Mimo że nauka odbywa się w innych warunkach, to ciągle jest wiele okazji, by uczyć dziecko ważnych życiowych umiejętności –  zarządzania własnym czasem, planowania, wytrwałości.

1. Pozwól dziecku zaplanować, jak będzie się uczyć

Działanie zgodnie z wyznaczonym przez siebie planem będzie dla dziecka bardziej motywujące, nawet gdy ma do zrobienia zadania z przedmiotów, za którymi nie przepada. Dlatego pozwól mu samodzielnie ustalić plan działania. Możecie rozpisać krok po kroku, jakie zadania będzie wykonywać.  Możesz zapytać np.:

• Widzę, że masz do odrobienia zadania z matematyki, polskiego i przyrody. Które chciałbyś zrobić najpierw?
• Jak myślisz, które zajmie Ci najwięcej czasu?
• Co planujesz napisać w wypracowaniu z polskiego?

Dzięki temu dziecko poza samym odrobieniem pracy domowej uczy się samodzielnie planować swoje działania i przewidywać, ile czasu będzie potrzebowało na ich wykonanie. Poznaje także swój styl pracy – czy będzie wolało zaczynać od najprostszych czy może od najtrudniejszych?

2. Pomagaj w planowaniu czasu na odrabianie zadań i monitorowaniu efektów

Część zadań domowych ma teraz charakter projektowy. To dla dziecka dobra okazja do nauki zarządzania swoim czasem, nie tylko możliwość poszerzenia wiedzy związanej z przedmiotem.  Pracę nad tym elementem możesz zacząć tak:

• Widzę, że masz na weekend projekt do przygotowania. Co musisz zrobić, żeby skończyć go w terminie? Jak myślisz, w jakim czasie mógłbyś je wykonać?

Zachęć dziecko do przygotowania prostego planu pracy. Samo stworzenie go w graficznej formie może być dla dziecka zabawą. Pod koniec dnia sprawdźcie, jak w jakim stopniu plan został zrealizowany. Jeśli pojawiło się coś nieprzewidzianego, wprowadźcie potrzebne zmiany. Dzięki temu dziecko ma okazję zobaczyć, że jest skuteczne, gdy działa zgodnie z planem.

3. Chwal za wysiłek

Jednym z najsilniejszych motywatorów są właśnie odpowiednio wypowiedziane pochwały. Doceniaj wysiłek, jaki dziecko włożyło w opanowanie nowego materiału. Może to dla niego duże wyzwanie, zwłaszcza gdy pomoc nauczyciela jest ograniczona. Możesz pochwalić go np. tak:

• Masz rację, że te zadania z matematyki były trudne. Ale zobacz, warto było poświęcić na nie kilka godzin. Dzięki temu, że długo ćwiczyłeś, potrafisz je teraz bezbłędnie wykonywać.

4. Nagradzaj i naucz dziecko nagradzać się za wykonanie ważnych, ale nudnych zadań

Każdy z nas musiał kiedyś zmierzyć się z takim zadaniem. Niektóre zagadnienia wymagają wielokrotnego powtórzenia, co dla dziecka często okazuje się po prostu nudne. Dlatego zawsze warto mieć dla siebie nagrodę za ich wykonanie. Nie musi być to coś materialnego! Wspólnie spędzony czas, gra w planszówki, dodatkowe minuty na konsoli, spacer, przygotowanie ulubionej potrawy to także ważne dla dziecka nagrody.

5. Przekazuj dziecku informacje zwrotne

I to koniecznie konkretne, wiarygodne i szczere. Możesz powiedzieć np.:

• Bardzo podoba mi się zakończenie, które napisałeś. W ogóle się tego nie spodziewałam!
• Jestem pod wrażeniem, jak wytrwale pracowałeś nad tym zadaniem, zwłaszcza że wymagało tyle wysiłku.

Dzieci, zwłaszcza młodsze, mogą mieć problemy z dostrzeżeniem efektów swojej pracy. Pamiętaj, że poczucie własnej skuteczności, czyli przekonanie, że dam radę poradzić sobie z wyzwaniem, to podstawa angażowania się w trudne zadania w dorosłości.

6. Pokazuj błędy, jako możliwości nauczenia się czegoś nowego

Wszyscy popełniamy błędy,  zwłaszcza podczas nauki. To naturalne, że dziecko może mieć trudności w opanowaniu nowego materiału, czy to szkolnego czy treningowego. To, w jaki sposób dziecko będzie podchodzić do błędów zależy od nas – dorosłych. Jeśli dla nas będzie to „koniec świata”, to dla dziecka tym bardziej. Nawet, gdy nie powiemy mu tego wprost. Dzieci wiele uczą się z obserwacji naszego zachowania. My sami powinnyśmy podchodzić do błędów, jako informacji, że coś należy zmienić, zmodyfikować, by móc takie nastawienie przekazać młodym.

W warunkach szkolnych to znacznie trudniejsze, bo przecież to błędy decydują o ocenach. Sprawdziany i egzaminy nadal będą wyglądać w ten sposób, ale w codziennej nauce warto mieć to na uwadze i pokazywać dzieciom, jak wyciągać z nich wnioski. Razem zastanówcie się, jak można poprawić błędy. Rozmawiajcie, co następnym razem należy zrobić inaczej. Pamiętaj, że warto chwalić dziecko za wysiłek, niezależnie od końcowego efektu.

7. Kiedy zadanie jest za trudne pomóż dziecku podzielić je na mniejsze kroki

Czy w trakcie nauki zdalnej będą zadania, które wydadzą się dziecku przytłaczające, za trudne? Na pewno. Wtedy warto pokazać mu, jak dzielić swoją prace na mniejsze części. Jak zjeść słonia? Po kawałku 

Możesz pomóc pytając:

• Jaki jest pierwszy krok, który musisz wykonać czy zrobić to zadanie?
• Co zrobisz dalej? Co będzie potem?

Przydatna może być tutaj drabina. Na narysowanej drabince dziecko na każdym stopniu może wypisać kolejny krok, etap działania. Dzięki temu nawet największe zadanie podzieli na kawałeczki, a te przestaną się wydawać niemożliwe do wykonania.

8. Pomóż dziecku wyznaczać cele

Wyznaczanie celów to jedna z najpopularniejszych metod motywacji. By mogły spełniać swoją funkcję muszą być (w tym przypadku) krótkoterminowe (do zrealizowania w najbliższym czasie), umiarkowanie trudne (wymagające wysilenia się, ale pozostające w zakresie możliwości dziecka) oraz konkretne (co dokładnie chcę wykonać). Możesz zapytać np.:

• Ile stron lektury musisz dziennie przeczytać, by zdążyć na czas?
• Ile zadań z matematyki planujesz robić dziennie?

Cele zawsze warto zapisać i umieścić w widocznym miejscu. Z kolei te zrealizowane odznaczajcie w widoczny sposób. Tak, by nikt nie miał wątpliwości, że został spełniony  To kolejny element budowania u dziecka poczucia własnej skuteczności.

Przeczytaj więcej o wyznaczaniu celów

9. Gdy zadanie jest trudne, pomóż znaleźć inne rozwiązanie

Każdy z nas w końcu trafia na wyzwanie wymagające większego wysiłku (czy to w pracy, czy w szkole). Nieudane próby jego wykonania mogą budzić zniechęcenie. Czasem jednak za bardzo skupiamy się na jednym rozwiązaniu, by dostrzec inne możliwości. Z taką próbą na pewno zmierzą się dzieci. Dlatego, gdy zobaczymy, że uczniowie „utykają”, warto spróbować zwrócić ich uwagę na inny kierunek działania. Możecie zorganizować burzę mózgów i zapisać wszystkie możliwe rozwiązania na jakie wpadniecie. Takie ćwiczenie pozwala zobaczyć, że do jednego tematu można podejść na wiele sposobów.

Źródło:

9 Tips for Motivating Children to Learn at Home

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję?

Artykuł Jak motywować dziecko podczas nauki online? – 9 wskazówek pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Z tego wpisu dowiesz się:

• czy sport pomaga nieśmiałym dzieciom w nawiązywaniu relacji,
• jakie korzyści daje bycie częścią grupy i posiadanie przyjaciół.

Przyjaciele ważniejsi niż wyniki?

Nam, dorosłym, może się wydawać, że to wyniki są najważniejsze dla młodych sportowców.  Pokazując takie nastawienie możemy niechcący zabić naturalną wewnętrzną motywację do trenowania. Bo jednym z ważniejszych powodów, dla których dzieci uczęszczają na treningi jest właśnie możliwość spotkania się z przyjaciółmi.

Dla dzieci jedną z najważniejszych zalet uprawiania sportu jest spędzanie czasu z przyjaciółmi i nawiązywanie nowych znajomości. Współdzielenie doświadczenia ciężkiej pracy i rywalizacji to jedno z najfajniejszych dziecięcych doświadczeń.

Więcej o tym, dlaczego dzieci uprawiają sport przeczytasz tutaj

Sport receptą dla nieśmiałych?

Wiek dorastania charakteryzuje się m.in tym, że opinia osób dorosłych zaczyna tracić na znaczeniu. Najważniejsze jest to, co myślą rówieśnicy. To z nimi nastolatki spędzają najwięcej czasu. Ciężko jest przejść przez okres dojrzewania bez wsparcia przyjaciół. Niestety nie wszyscy młodzi łatwo nawiązują kontakty, a zbudowanie grupy przyjaciół może być dla nastolatka ogromnym wyzwaniem.

W takim przypadku pomocne może być właśnie uczęszczanie na treningi. Choć początkowe zajęcia mogą być trudne dla nieśmiałego nastolatka to sport stwarza otoczenie, w którym nawiązywanie kontaktów staje się łatwiejsze.

Dlaczego? Po pierwsze – zawsze jest o czym porozmawiać. Nastolatek nie musi się długo zastanawiać o co zagadać, bo zawsze można porozmawiać o treningu czy zawodach. Albo ponarzekać na to, jakie ciężkie ćwiczenia wymyśla trener  Takie „small talki” są bardzo ważne, bo pomagają przełamać początkowe lody i nawiązać relacje. Nastolatki chodzące na ten sam trening prawie zawsze znajdą jakiś temat do rozmów. To pierwszy krok do nawiązania głębszej relacji.

Trening sportowy jako trening umiejętności społecznych

Bycie w grupie daje dzieciom szansę na trenowanie „bycia” wśród innych. Między członkami jednego zespołu czy grupy treningowej tworzy się wyjątkowa więź. W końcu obowiązuje ich ten sam zestaw reguł, a w wielu przypadkach to zaufanie między członkami zespołu będzie decydowało o końcowym sukcesie.

Wspólne treningi (nawet w przypadku sportów indywidualnych) to środowisko, w którym dzieci i młodzież mogą uczyć się interakcji społecznych – słuchania, nawiązywania i podtrzymywania relacji, asertywności. Dzięki takiej praktyce łatwiej będzie im odnajdywać się w różnych miejscach.

Przyjaciele – dodatkowa motywacja

Posiadanie przyjaciół w zespole ma także motywującą moc. To właśnie w parze, trójce czy zespole zawodnicy wzajemnie mobilizują się do działania. Czasem to właśnie świadomość, że ktoś czeka na nas na treningu może przeważyć szalę, gdy tak strasznie nie chce nam się na niego iść. W grupie bliskich łatwiej jest poradzić sobie z presją czy dużymi obciążeniami treningowymi.

Dlaczego bycie częścią grupy jest tak ważne dla dzieci i nastolatków?

Więzi i relacje, które tworzymy z innymi to jeden z najważniejszych rodzajów zasobów – czyli wszystkiego, co czyni nas silniejszymi i odporniejszymi w obliczu wyzwań. Korzyści z bycia członkiem grupy jest wiele i odnoszą się one do ważnych życiowych umiejętności. Grupa przyjaciół:

• wspiera w realizacji celów – członkowie mogą się wzajemnie motywować i dopingować, a dzięki częściej odnoszą sukcesy;
• wspiera emocjonalne – do kogo zwracamy się, gdy jest nam przykro? Właśnie do przyjaciół. U nich szukamy wsparcia i porady, co robić dalej.
• pomaga więcej osiągać – bo razem możemy więcej zdziałać niż w pojedynkę.
• daje większy dostęp do informacji – każdy z nas jest ekspertem w czym innym. Pracując razem, możemy zebrać informacje od różnych osób, z których każda jest specjalistą w czymś innym. Wspólnie mamy dużo więcej informacji  i możemy działać lepiej i skuteczniej.

Warto pamiętać, że relacje nawiązywane przez dziecko w trakcie uprawiania sportu mają wpływ na jego funkcjonowanie psychiczne. Dzieci akceptowane w grupie deklarują wyższą samoocenę, większe zadowolenie z uprawiania sportu, a prawdopodobieństwo, że będą unikać udziału w rywalizacji jest mniejsze.

Źródła:

Hayes,L., Ciarrochi, J. (2019). Trudny czas dojrzewania. Jak pomóc nastolatkom radzić sobie z emocjami, osiagać cele i budować więzi, stosując terapię akceptacji i zaangażowania oraz psychologię pozytywną. Sopot: Wydawnictwo GWP.

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję?

Artykuł Przyjaźń w sporcie dzieci i młodzieży pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Z tego wpisu dowiesz się:

• w jaki sposób można poradzić sobie z własnymi obawami,
• z kim warto porozmawiać przed wyborem internatu,
• co internat może dać Twojemu dziecku i dlaczego warto rozważyć taką opcję.

Twoje obawy są ważne

Dla wielu sportowców wyjazd w młodym wieku to ogromna szansa na dalszy rozwój. Zwłaszcza, gdy mowa o wyróżniających się zawodników z małych klubów. I choć Rodzice często zdają sobie sprawę ile taka zmiana może sportowo przynieść dobrego, to często pojawia się wiele obaw związanych z przeprowadzką. Ten wpis powstał właśnie po to, by pomóc rodzicom oswoić się z nową sytuacją i podjąć najlepszą decyzję.

Po pierwsze – to oczywiste, że się obawiasz! Prawdopodobnie bardziej niż Twoje dziecko, które może cieszyć na myśl o zbliżającej się samodzielności (chociaż pewnie zatęskni za domem szybciej niż myślisz :)). Twoje odczucia i obawy są ważne. Z jednej strony chcesz, by Twój zawodnik się rozwijał, ale z drugiej przeraża Cię myśl, że będzie sam w obcym mieście, być może daleko od Waszego miejsca zamieszkania.

To normalne. Gdy wyprowadzają się dzieci w wieku 18 lat albo gdy zaczynają studia, to jesteśmy w jakiś sposób na to przygotowani. W końcu dzieci są na papierze dorosłe i prędzej czy później można było się tego spodziewać. Inaczej jest jednak, gdy wyprowadza się dziecko w wieku 14, 15, 16 lat.

Najpierw spróbuj zrozumieć swoje obawy. Co Cię najbardziej martwi, gdy myślisz o możliwej wyprowadzce? Może to jak sobie poradzi nauką? Czy wpadnie złe towarzystwo? Czy poradzi sobie z praniem rzeczy, przygotowywaniem posiłków? Czy będzie chodzić spać o normalnej godzinie? Na te tematy warto porozmawiać z osobami opiekującymi się internatem, pedagogiem czy psychologiem.

Rozmawiaj, pytaj, ustalaj

Zrozumienie swoich obaw to najważniejszy krok do poradzenia sobie z nimi. Dzięki temu wiesz na czym się skupić.

Poproś o rozmowę z osobami zarządzającymi i opiekunami w internacie. Oni będą potrafili odpowiedzieć na Twoje pytania organizacyjne i dotyczące zasad obowiązujących w internacie. Przygotuj się do takiej rozmowy. Możesz spisać wszystkie swoje pytania, tak by o niczym nie zapomnieć. Kluby czy szkoły sportowe organizujące internaty mają w tym doświadczenie i są przygotowane na wiele ewentualności. Być może współpracują z psychologiem lub pedagogiem, który wysłucha Twoich obaw i będzie potrafił na nie odpowiedzieć.

Ustal warunki z dzieckiem

Jednak rozmowa z osobami tworzącymi internat to nie wszystko, bo najważniejsze ustalenia będą miały miejsce między Tobą a dzieckiem. To z nim musisz omówić zasady i Twoje oczekiwania.

Poświęćcie czas, by ustalić je wspólnie. To bardzo ważne, by w ten proces zaangażować młodego sportowca,  a nie tylko narzucić mu własne zasady. Wtedy szanse, że będzie się przeciwko nim buntował rosną. Zarezerwujcie czas na taką rozmowę, spokojnie wytłumacz dziecku czego się obawiasz i skąd wynikają Twoje oczekiwania. Postarajcie się znaleźć takie rozwiązania, które zadowolą obie ze stron. Bądź gotów iść na kompromis w pewnych kwestiach. Rozmawiaj z dzieckiem jak z partnerem. W spokojnej atmosferze będzie Wam łatwiej wypracować wspólne rozwiązania. Jeśli korzystacie z pomocy psychologa sportowego, możecie poprosić go o pomoc.

Co internat może dać Twojemu dziecku?

Pomyśl także o pozytywach. Przeprowadzka może być dla Ciebie trudnym doświadczeniem. Dla dziecka także, bo na pewno zdarzą się cięższe momenty, w których młody zawodnik będzie tęsknił. Pamiętaj jednak, że taka wyprowadzka może być dla dziecka ogromnie ważną lekcją samodzielności, które pomoże mu w dorosłym życiu. Niezależnie od tego, czy będzie sportowcem.

Wiele rzeczy młody sportowiec będzie musiał robić samodzielnie. Jeśli o czymś zapomni i np. pójdzie spać głodny, to szanse że następnym razem będzie pamiętał, żeby kupić sobie coś na kolacje będą naprawdę duże  Ale dzięki takim doświadczeniom dziecko staje się zaradniejsze, uczy się radzić sobie z przeciwnościami, zarządzać swoim czasem, planować zadania. Pewnie o wiele rzeczy do tej pory nie musiało się martwić (pranie, poranna pobudka?), a teraz to wszystko spadnie na jego głowę.

Na początku może być trudno. Wszystkim nam bywa ciężko, gdy wchodzimy do nowego otoczenia i musimy wypełniać nowe zadania. Ale to konieczna lekcja, by dziecko wyrosło na skutecznego i szczęśliwego dorosłego. W takich momentach warto zawsze służyć dziecku wsparciem – gdy będzie potrzebowało rady, pokierowania albo po prostu wysłuchania. Pozwolenie dziecku na radzenie sobie z trudnościami to jedna z najważniejszych rzeczy, jakie możesz mu dać w procesie wychowywania. 

Przeczytaj także, jak wychować samodzielne dziecko

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję?

Artykuł Gdy młody sportowiec wyjeżdża do internatu pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Z tego wpisu dowiesz się:

• w jaki sposób przygotować się do wizyty u psychologa sportowego z dzieckiem,
• w jaki sposób przygotować dziecko do wizyty u psychologa,
• jak przygotować się do wizyty u psychologa sportu online.

Po pierwsze, #sprawdzspecjaliste

To oficjalny hasztag instagramowej akcji pozwalającej sprawdzić, czy osoba oferująca usługi psychologiczne ma do tego odpowiednie wykształcenie. Pamiętaj, że psychologiem jest tylko osoba, która ukończyła studia psychologiczne. Z kolei by tytułować się trenerem mentalnym nie trzeba mieć skończonych określonej szkoły. Jeszcze inną sprawę stanowi zawód coacha. Trudno stwierdzić kto w Twojej sytuacji będzie najlepszym wyborem. Ważne jest jednak, żebyś Ty wiedział do kogo kierujesz swoje dziecko. To powinna to być Twoja świadoma decyzja, niewynikająca z tego, że ktoś wprowadził Cię w błąd (albo świadomie z niego nie wyprowadził). Jeśli masz wątpliwości, zawsze możesz zapytać o dyplomy i wykształcenie.

Tutaj możesz dowiedzieć się więcej o mnie, moim wykształceniu i doświadczeniu

Po drugie, przygotuj dziecko na wizytę

Wielu osobom słowo „psycholog” nadal może kojarzyć się z kimś, kto pracuje z „nienormalnymi ludźmi”. Nawet, gdy mowa o psychologu sportowym. Dlatego wizyta u psychologa z dzieckiem może być źródłem stresu. Zapytaj małego zawodnika, czy wie, co robi psycholog sportu i co sądzi o takiej pracy (jeśli inicjatywa nie wyszła od niego). Wytłumacz mu czym dokładnie zajmuje się psycholog sportu (tutaj możesz przeczytać mój artykuł), albo razem poszukajcie wiadomości na ten temat.

Na tym etapie przydatne będą przykłady znanych sportowców, którzy otwarcie mówią o takiej współpracy. Najlepiej jeśli będą pochodzić od zawodników uprawiających tę samą dyscyplinę co Twoje dziecko. Pokaże mu to, że taka współpraca jest normalna i jest po prostu kolejnym elementem treningu.

Zaplanuj specjalny czas na rozmowę z dzieckiem na temat pracy z psychologiem. Odpowiedz na wszystkie pytania, jakie będzie miał Twój mały sportowiec, a jeśli nie znasz odpowiedzi to zawsze możecie ich razem poszukać. Możesz także napisać do wybranego specjalisty z prośbą o podpowiedzi.

Rozmawiając z dzieckiem o współpracy z psychologiem sportu warto mówić właśnie o treningu. Bo właśnie o to chodzi – o trening umysłu. Tak jak idąc na trening Twoje dziecko ćwiczy mięśnie, tak biorąc udział w sesji z psychologiem sportu ćwiczy swój umysł. Tam także będzie wykonywać różne ćwiczenia i niezbędna będzie systematyczność, by osiągać spodziewane efekty. Takie przedstawienie pracy pozwala dziecku poczuć się pewniej, bo kontekst treningowy jest mu znany.

Bardzo ważne jest przedstawienie współpracy jako dodatkowego treningu, którego celem jest bycie lepszym. Krzywdzące będzie jeśli dziecko wyciągnie z tej rozmowy wniosek, że coś jest z nim nie tak i idzie na sesje, by psycholog go „naprawił”.

Po trzecie, daj czas na przemyślenie

Uprzedź swojego małego sportowca, kiedy odbędzie się wizyta. Nie ukrywaj tego przed nim do ostatniej chwili, nie zaskakuj go nagłym spotkaniem. Szanse, że będzie na Ciebie zły są bardzo duże, a to bezpośrednio przełoży się na pracę w gabinecie.

Jeśli dziecko nie jest przekonane i nie chce korzystać z takiej pomocy, nie przedstawiaj tego, jako konieczności.  Bardziej jako sprawdzenie, jak to w ogóle jest i czy mu się spodoba. Idziecie na konsultacje, by sprawdzić, jak taka praca wygląda. Pamiętaj, że w pracy z psychologiem bardzo ważna jest relacja między osobami. Czasami z niektórymi jest nam nie po drodze, bo po prostu możemy mieć inne charaktery. Nawet jeśli pierwszy psycholog nie przypadnie Wam do gustu, szukajcie dalej. Po pierwszym spotkaniu daj dziecku czas na przemyślenie, czy dobrze się czuje w obecności tego specjalisty.

Po czwarte, bądź gotowy się zaangażować

Rodzice odgrywają ogromną rolę w rozwoju dziecka. To Ty spędzasz z nim najwięcej czasu i to Ty masz na niego największy wpływ. Dlatego prędzej czy później psycholog może chcieć zaangażować Cię w pracę. Ja często dzielę sesję na dwie części: pracę z dzieckiem i pracę z rodzicem. Czasowo wygląda to różnie i zmienia się w zależności od sytuacji.

Pamiętaj, że nie ma nic złego w tym, że Ty także będziesz zaangażowany w pracę. Nie oznacza to, że jesteś złym rodzicem czy nie wspierasz swojego dziecko (w końcu przyprowadziłeś je do psychologa, więc Ci na nim zależy!). Nie ulega jednak wątpliwości, że czasem dzieci rozumieją nasze zachowania w inaczej niż byśmy sobie tego życzyli.  Coś, co nam wydaje się dobre, dla nich wcale nie jest oznaką wsparcia. Psycholog pomaga Wam lepiej zrozumieć wzajemne potrzeby i znaleźć rozwiązanie satysfakcjonujące dla obu stron. Myślenie dziecka przebiega inaczej niż dorosłego. Czasem rolą psychologa jest właśnie pokazanie tych różnic.

Po piąte, czy dziecko może pracować online?

Wizyta u psychologa online ma swoją specyfikę i nie każdy będzie dobrze czuł się w takiej formie. Dlatego tutaj najważniejsze jest zdanie i odczucie Twojego dziecka. Jeśli jest to dla niego komfortowe i chce tak pracować to nie ma większego problemu. Jeśli nie – warto poszukać specjalisty stacjonarnie. Nie ma też złotej zasady, od jakiego wieku można pracować online. Jednak im starsze dziecko, tym łatwiej jest mu w ten sposób działać.

Pandemia i izolacja pokazały, że zawsze warto mieć taką opcję. Z mojej doświadczenia z ostatnich miesięcy wynika, że dużo łatwiej pracowało mi się z dziećmi online, jeśli wcześniej mieliśmy za sobą kilka sesji w gabinecie. Spotkanie się na żywo, a dopiero później przeniesienie ich do przestrzeni online także może być jakiś rozwiązaniem – zwłaszcza jeśli konieczność dojazdu do gabinetu wiąże się z daleką wyprawą, np. do innego miasta.

Jeśli decydujecie, że dziecko będzie odbywać u psychologa wizyty online to koniecznie trzeba zadbać o spokojnie miejsce. Takie, w którym nikt nie będzie mu przeszkadzał, gdzie będzie cicho i spokojnie. Czasem pomocne mogą być słuchawki dla dziecka. Z kolei pozostali domownicy mogą w czasie sesji np. włączyć muzykę, tak by dziecko nie obawiało się, że ktoś go podsłuchuje.

Sprawdź, w jaki sposób ja pracuję z zawodnikami

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję, popracujemy nad Twoją najlepszą formą?

Photo by Julia M Cameron from Pexels

Artykuł Pierwsza wizyta dziecka u psychologa sportu – jak przygotować i siebie i jego? pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Z tego wpisu dowiesz się:

• co to jest modelowanie,
• jakie znaczenie ma modelowanie w psychologii wychowawczej,
• dlaczego modelowanie jest ważne w psychologii sportu.

Co to jest modelowanie?

Modelowanie to mechanizm świadomej zmiany własnego zachowania pod wpływem obserwacji zachowania cudzego i jego skutków. Jednakże naśladownictwo przebiega w dużym stopniu na podstawie prostego, automatycznego procesu przejmowania cudzych reakcji behawioralnych – czytamy w Psychologii społecznej B. Wojciszke.

Mówiąc prościej modelowanie to nic innego jak uczenie się na podstawie obserwacji zachowań i ich konsekwencji. Dziecko obserwując dorosłych w różnych życiowych sytuacjach uczy, jakie zachowania powinny się wtedy pojawiać. Ważne jest także, jakie będą mieć skutki. Jeśli dziecko zauważy, że konkretne zachowania dorosłego pomoże mu zrealizować cel, to uzna je za warte powtórzenia.

Dlaczego zawsze powinnyśmy o nim pamiętać?

Mechanizm modelowania pokazuje, że my – dorośli non stop jesteśmy pod obserwacją naszych dzieci, jak i  podopiecznych. To ogromna odpowiedzialność. Każdemu z nas zdarzają się błędy, pomyłki, wybuchy emocji. Niedobrze jednak jeśli ich świadkami są dzieci. Czasem możemy nawet nie zdawać sobie sprawy, jakie zachowania modelujemy u dzieci. Co ważne, modelowanie zachodzi nawet wtedy, gdy nie zwracasz się bezpośrednio do dziecka. Na przykład, gdy wracając do domu opowiadasz żonie/mężowi o tym, jaki głupi/beznadziejny okazał się trener/nauczyciel, to dziecko chłonie tylko warstwę słowną, ale także przekonanie, że traktowanie trenera/nauczyciela w sposób pozbawiony szacunku jest OK. Oczywiście, możesz mieć zastrzeżenia do pracy różnych osób, ale lepiej nie wyrażać ich przy dziecku.

Znaczenie dla modelowania ma także fakt, jak ważna dla dziecka jest osoba modelująca. Gdy w grę wchodzą bliskie i stanowiąc autorytet osoby (rodzice, trenerzy, nauczyciele) to naprawdę może być potrzebne niewiele, by dziecko zaczęło ich naśladować.

Modelowanie w psychologii sportu

Wiedza o schemacie działania modelowania będzie przydatna nie tylko dla rodziców, ale także dla trenerów, psychologów czy innych członków sztabu szkoleniowego. W końcu oni wszyscy działają na rzecz dziecka i mają nie niego wpływ.

Zacznijmy od rodziców. Co jakiś czas w mediach pojawiają się nagrania rodziców wyzywających innych rodziców, trenerów, sędziów czy nawet zawodników drużyny przeciwnej. To jeden z najczęstszych przykładów podnoszonych przy omawianiu modelowania. Warto w tym miejscu wspomnieć, że bardzo często wspomina się o modelowaniu przy omawianiu tego, skąd biorą się u dzieci zachowania agresywne. Obserwacja takich zachowań (zarówno u rodziców, jak i u trenerów) może mieć różne skutki:

• dziecko po prostu uczy się nowych zachowań,
• osłabia zahamowania związane z ich podejmowaniem,
• ułatwia podobne działanie w analogicznej sytuacji.

Zatem jeśli dziecko widzi rodzica/trenera obrażającego sędziego, to w przyszłości ono także może zachowywać się podobnie, np. gdy nie będzie zgadzać się z decyzją sędziego.

Co w tym fantem zrobić? Odpowiedź jest prosta, ale trudniejsza do realizować. Chodzi o pracę nad sobą. Zadbanie o własne sposoby radzenia sobie w ciężkich momentach, gdy pojawiają się trudne emocje. Przeanalizowanie, jak zazwyczaj się zachowuję. Co wtedy widzi moje dziecko? Przydatny może być tutaj test kamery – wyobraź sobie, że Twoje zachowanie zostało nagrane. Nie ma w nim więc żadnych myśli, emocji, widać tylko, to, co robisz. Co widzisz na swojej kamerze?

Ważne! Oczywiście będą zdarzały się wpadki. To nic złego. Każdy z nas ucząc się popełnia błędy. Gdy taki zdarzy się Ci się w obecności dziecka koniecznie z nim porozmawiaj z dzieckiem. Wytłumacz co się stało, pokaż że to świetna okazja do wyciągania wniosków i uczenia się na błędach.

Modeluj pozytywnie

Tutaj możemy przejść do pozytywnej części modelowania. Bo na szczęście modelujemy nie tylko zachowania negatywne, ale i pozytywne, tak jak wspomniane wcześniej radzenie sobie z błędami.

Jako rodzice i trenerzy nie musimy być idealni, perfekcyjni i pod żadnym pozorem nigdy nie popełniać błędów. Pokazanie dziecku, że nam także coś nie wychodzi będzie dla niego bardzo ważną lekcją. Lekcją pokazująca, że błędy zdarzają się wszystkim i to nic złego. To wcale nie koniec świata i zawsze można zrobić coś, by poprawić sytuację.

Sprawa wygląda podobnie, gdy mówimy o przeżywaniu trudnych emocji np. stresu, lęku czy złości. Pokazując dziecku nasze własne, odpowiednie, strategie radzenia sobie uczymy go znacznie niż tylko opowiadając i instruując, co powinno robić. To świetna okazja także do zacieśnienia więzi i spędzania razem czasu.

W tym momencie możesz zadać sobie pytania, jakie zachowania, przekonania chciałbyś przekazać swoim dzieciom/zawodnikom. Radzenie sobie z emocjami? Podnoszenie się po porażce? Szacunek do innych? A teraz zastanów się, w jaki sposób dziecko może zobaczyć to w Twoim zachowaniu.

Modelowanie to także ważny element pracy psychologa. Dla mnie to np. pokazywanie, że wszystkie emocje są ważne, że możemy je przeżywać i nauczyć się odpowiednio na nie reagować, by nie musieć później zmagać się z przykrymi konsekwencjami.

To, co przekazujemy dzieciom werbalnie to jedno, ale równie ważne jest to, co pokazujemy im swoim zachowaniem. A czasem to właśnie to, co niewypowiedziane może mieć większe znaczenie niż słowa.

Przeczytaj także, jak budować samoocenę dziecka

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję?

Artykuł Niedaleko pada jabłko od jabłoni – o modelowaniu w psychologii sportu pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Z tego wpisu dowiesz się:

• jak zadbać o swoje emocje w sytuacji, gdy dziecko chce zrezygnować z uprawiania sportu,
• czy godzić na porzucenie treningu,
• co sprawdzić zanim podejmiesz decyzję o ostatecznej rezygnacji,
• jak wspomóc dziecko w podjęciu tej decyzji.

Najpierw zadbaj o siebie

Bum, stało się. Wiadomość o chęci porzucenia treningu spadła na Ciebie jak grom z jasnego nieba. Twoje dziecko dotąd mocno zaangażowane w sport nagle chce porzucić coś, co kosztowało całą rodzinę wiele wyrzeczeń. No bo przecież na trening trzeba odwieźć i przywieźć, trzeba kupić odpowiedni sprzęt, wstawać bladym świtem w weekendy, by zdążyć na turniej.

To wszystko ma prawo budzić różne emocje – złość, rozczarowanie, smutek. Pamiętaj, że emocje same w sobie są OK. Nie OK może być tylko zachowanie, które za nimi idzie. Zanim więc zaczniesz w ogóle rozmawiać z dzieckiem na ten temat, daj sobie chwilę na poradzenie sobie z tym, jak się czujesz. Zwłaszcza, gdy odczuwasz silne emocje w związku z decyzją dziecka. Rozmowy prowadzone w emocjach bardzo często przybierają niechciany obrót i mogą skończyć się kłótnią.

Na początek zastanów się:

• dlaczego właśnie taka emocja się w Tobie pojawiła,
• czym dla Ciebie jest fakt, że dziecko rezygnuje z uprawiania sportu,
• jak ta decyzja świadczy o Tobie, jako o rodzicu.

Spróbuj ocenić samego siebie

To rodzice najczęściej pokazują dzieciom sportową drogę. Oni zaprowadzają je na pierwszy trening, gdzie zaczyna się cała przygoda. Zdarza się jednak, że uprawianie sportu przez dziecko staje się dla rodzica kwestią ambicjonalną. I to jemu bardziej zależy na wynikach niż samemu dziecku. Dla małego zawodnika to wyjątkowo trudna sytuacja. Z jednej strony sport może nie być jego pasją, z drugiej jednak nie chce zawieść rodziców. Dziecko, które widzi, jak ważny jest jego sport dla rodziców, jak wiele w niego inwestują, może długo trenować tylko dlatego, by rodzice byli zadowoleni.

Nie jest to jednak najlepsza droga, bo w takich sytuacjach rezygnacja ze sportu jest po prostu opóźniona. Pod tym względem szczególnie trudny może okazać się wiek dojrzewania. Wtedy to rodzice stają się coraz mniejszym autorytetem, a do tego dochodzi jeszcze nastoletni bunt. Jeśli zatem dziecko uprawia sport tylko by zadowolić rodziców to prędzej czy później może chcieć z niego zrezygnować.

Jeśli mierzysz się właśnie z taką sytuacją to warto zastanowić się także, czy Twoje podejście mogło przyczynić się do takiej decyzji dziecka.

• Czy byłeś skupiony tylko na wynikach, czy znajdowałeś czas, by po prostu pobyć ze swoim dzieckiem i porozmawiać o kwestiach pozasportowych?
• Czy wspierałeś go po porażkach, czy raczej dawałeś wskazówki, co mogło zrobić lepiej?
• Czy traktowałeś swojego małego zawodnika jak seniora-profesjonalistę w 100% skoncentrowanego na treningu czy nadal jako dziecko, którego głównym celem jest zabawa?

Dlaczego dziecko rezygnuje ze sportu?

Przyczyn może być wiele (więcej o badaniach,dotyczących tego, dlaczego dzieci uprawiają sport możesz przeczytać tutaj). Presja ze strony, rodziców, trenera, zespołu, nieporozumienia w drużynie, konflikty czy po prostu chęć robienia czegoś innego. Ta ostatnia jest szczególnie ważna zwłaszcza w przypadku nastolatków. Sportowiec mający naście lat musi rezygnować z wielu aktywności typowych dla okresu dojrzewania, np. wyjść ze znajomymi. Tutaj ryzyko porzucenia sportu jest duże, zwłaszcza jeśli sam zainteresowany co krok musi odmawiać swoim przyjaciołom np. wspólnych spotkań.

Adolescencja to także ważny czas dla kształtowania tożsamości, dlatego też nastolatki próbują nowych aktywności, szukając swojego miejsca na świecie i może się okazać, że sport to jednak nie ich bajka.

Bardzo ważne jest zrozumienie, dlaczego dziecko rezygnuje ze sportu. Na spokojnie o tym porozmawiajcie, zapytaj o przyczyny, skąd taka decyzja. Czy jest nagła, czy może młody sportowiec nosił się z nią już od jakiegoś czasu. Sprawdź, czy chodzi o uprawianie sportu „w ogóle”, czy może chciałby spróbować czegoś innego. A może chodzi nie o sam sport, ale o coś co wydarzyło się w zespole, w relacji z trenerem? Może nie chodzi wcale o całkowitą rezygnację ze sportu, ale o kontynuowanie tej przygody w innym miejscu, na innym poziomie zaangażowania. Ważne, by jak najlepiej poznać kontekst i przyczyny takiej decyzji.

Nie podejmuj decyzji pochopnie

Każdy z nas miewa gorsze momenty, podczas których chciałby to wszystko rzucić w kąt. Tak samo dzieci. Czasami taka decyzja może być podyktowana chwilową frustracją i silnymi emocjami. Dlatego warto dać mu chwilę odpoczynku, zrezygnować z kilku treningów i sprawdzić, co się wydarzy. Może dziecko jednak zatęskni i za chwilę oznajmi nam, że chce wrócić na treningi.

Można spróbować także umówić się z dzieckiem, że będzie trenować jeszcze przez pewien okres czasu (zwłaszcza jeśli ma już pewne obowiązki wobec klubu). Pozwoli to sprawdzić na ile decyzja została przemyślana i jak bardzo dziecko jest jej pewne. Ważna jest tutaj także autonomia młodego zawodnika. Być może bardziej będzie chciał ponownie zaangażować się w sport, jeśli będzie czuł, że to jego własna decyzja

Nie wahaj się jednak, jeśli dziecko padło ofiarą przemocy, zarówno fizycznej, jak i psychicznej.

Jeśli mimo wszystko dziecko nadal obstaje przy swoim, to pamiętaj że zmuszanie go do uprawiania sportu na dłuższą metę się nie sprawdzi. Nie dość, że będzie ciągłym źródłem konfliktów, to jeszcze dziecko wykorzysta pierwszą możliwą okazję, by ze sportu odejść. A to bez wątpienia przełoży na Wasze relacje.

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję?

Artykuł Gdy dziecko rezygnuje ze sportu pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Odpowiedzi na takie pytania są dla mnie bardzo trudne. Dlatego, że na podstawie kilku zdań nie da się niczego doradzić. Nie znając dokładnego kontekstu, tego, w jaki sposób sam nastolatek widzi to, czego doświadcza, próby „doradzania” są po prostu nieetyczne i mogłyby wprowadzać w błąd. Z tego powodu zawsze sugeruję zgłoszenie się do specjalisty. Albo staram się polecić wartościowe książki. O ile jeszcze poradników samopomocowych związanych z psychologią sportu dla dorosłych można znaleźć kilka na rynku, o tyle dotąd nie spotkałam się z taką pozycją dla nastolatków. Aż do niedawna.

Po pierwsze – człowiek

Na początek ważna kwestia – nie jest to książka z gotowymi rozwiązaniami gotowymi do wdrożenia w życiu. I bardzo dobrze! Bo gotowe rozwiązania nie działają w każdym przypadku. Dużo lepiej skonstruować coś, co będzie dokładnie dopasowane do tego, czego ten konkretny nastolatek obecnie potrzebuje. Oczywiście będzie to wymagało pracy, ale ta w przyszłości przyniesie lepsze efekty.

Druga istotna sprawa – nie jest to książka pisana specjalnie do sportowców, więc nie znajdziecie tam sportowego języka. Ale dziecko poza tym, że jest sportowcem, to jest także człowiekiem i to jest najważniejsze. Sport to jeden z ważnych aspektów jego życia, może nawet najważniejszy, ale przede wszystkim nastolatek to człowiek. Zatem gotowych rozwiązań nie będzie, ale będzie skuteczny przewodnik dla szukających, z którego każdy nastolatek może wyciągnąć to, co dla niego najważniejsze.

Po drugie – forma

Nie znajdziecie tu teorii, mądrych sformułowań, naukowego języka. Są za to opowieści o młodych ludziach mierzących się z problemami, z którymi większość nastolatków już się kiedyś zetknęła. Zrozumiały język, porównania, metafory, gotowe ćwiczenia do wypełnienia sprawiają, że książkę czyta się naprawdę łatwo. Miejsce na ćwiczenia pozwala na bieżąco je rozwiązywać, a tym samym poznawać samego siebie. Sama książka ma tylko 168 stron, pisanych dużą czcionką, a fragmenty teksty przeplatane są obrazkami. Czyli czyta się zdecydowanie łatwiej niż np. szkolne lektury.

Choć jest to książka dedykowana nastolatkom to na pewno skorzystają z niej także rodzice i specjaliści pracujący z dziećmi. Zwłaszcza, gdy ci ostatni chcą wprowadzać do swojej pracy techniki ACT-owe. O ACT-ie i jego użyteczności w kontekście sportu pisałam tutaj, więc zapraszam do zerknięcia 

Po trzecie – nowe umiejętności

Wielu nastolatków zmaga się z negatywnymi myślami dotyczącymi samych siebie. Słaba pewność siebie, przekonania, że jest się gorszym od innych to tylko początek problemów, z którymi muszą mierzyć się nastolatki. To szczególnie trudne właśnie teraz w świecie social mediów, gdzie młodzi non stop wystawieni są na obrazy pięknego i bezproblemowego życia swoich idoli. Liczba nastolatków zmagających się z problemami psychicznymi rośnie w zatrważającym tempie. Im wcześniej zaczniemy pomagać i wspierać młodzież, tym większe są szanse, że w przyszłości staną się świadomymi i szczęśliwymi dorosłymi. Radzenie sobie z myślami, stresem czy znalezienie tego, co naprawdę ważne to część umiejętności, których uczy ta książka.

Po czwarte – co z tym sportem

Zawodnicy, zwłaszcza młodzi, muszą mierzyć się nie tylko z przeciwnikami na boisku, ale i tymi we własnej głowie. Wiele z nich ma formę myśli kompletnie nieużytecznych na boisku. Niestety, nie wszyscy wiedzą, jak sobie z nimi radzić. Często to te myśli sprawiają, że pojawia się stres, lęk, niepokój, a te przekładają się na gorsze sportowe osiągnięcia. Jeśli nastolatek będzie potrafił poradzić sobie ze swoimi myślami, łatwiej będzie mu radzić sobie z przeciwnościami, jakie stawia przed nimi codzienność.

Warto pamiętać jednak, że żadna książka nie zastąpi wizyty u specjalisty, zwłaszcza jeśli trudności, z jakimi mierzy się nastolatek są naprawdę duże. Ta książka może na pewno zachęcić do dalszej pracy nad sobą i oswoić z tym, w jaki sposób wygląda praca z psychologiem. Dla innych może się okazać remedium na nastoletnie problemy.

PS. Pamiętajcie, że mikołajki i święta już niedługo 

Photo by Hannah Nelson from Pexels

Artykuł Książka, którą każdy nastolatek powinien przeczytać pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.

Z tego wpisu dowiesz się:

• co to jest samoocena,
• kiedy się kształtuje,
• dlaczego tak duży wpływ na nią mają rodzice,
• jak wzmocnić samoocenę dziecka

Czym jest samoocena?

Samoocena to postawa wobec samego siebie. W dużym uproszczeniu to, co myślę o sobie. Wważam, że jestem ok czy też nie? Może być wysoka (albo za wysoka), niska, pozostają na średnim poziomie albo klasyfikująca się w jeszcze innym miejscu na skali od niskiej do wysokiej. Niska samoocena u dziecka niesie ze sobą wiele negatywnych konsekwencji psychologicznych w dorosłym życiu. Z drugiej strony zbyt wysoka też nie jest stanem idealnym. Trudno też odpowiedzieć na pytanie, jaka jest idealna samoocena. Ja powiedziałabym, że to taka, która pozwala Ci realnie oceniać swoje możliwości.

Na jakiej podstawie tworzy się samoocena?

Samoocena zaczyna się kształtować w dzieciństwie. To jeden z najważniejszych elementów, jaki rodzice przekazują dzieciom. Bo przekonanie, że jestem OK przyda się nie tylko na boisku, ale w każdej dziedzinie życia. Co zatem zrobić, by wzmacniać samoocenę dziecka? Bardzo dużo, zaczynając już od najmłodszych lat!

Przez długi czas w życiu dziecka to rodzice są najważniejszymi osobami (potem ustępują pola rówieśnikom, ale ich wpływ nigdy całkowicie nie zanika). I to właśnie oni mają największy wpływ na to, jak dziecko będzie czuło się samo ze sobą. Jeśli obecnie Ty jako rodzic zmagasz się z jakimiś lękami czy ograniczeniami to najprawdopodobniej pochodzą one właśnie z dzieciństwa. To rodzice kształtują to, czy dziecko będzie widziało siebie jako mądrą i kompetentną osobę czy jako nieudacznika i nic nie wartego człowieka.

Dla dzieci ogromnie ważne jest zadowolenie rodziców (chociaż czasem może wydawać się, że jest całkiem odwrotnie!). Potrzebują akceptacji w ogromnym stopniu. Akceptacji takimi, jakimi są. Wtedy kiedy zdobywają bramki i wtedy, gdy martwią się zmarnowanej szansie. Przypomnij sobie, czego Ty jako dziecko chciałeś od swoich rodziców: podziwu, uznania, dobrego słowa? Może nie było tego, czego wtedy potrzebowałeś. Ale nie oznacza to, że Ty nie możesz dać dziecku tego, czego ono pragnie. To właśnie w rodzicach dzieci odbijają się, jak w lustrze. W lustrze, które pokazuje kim naprawdę są.

Jak budować samoocenę dziecka?

Co zatem robić, by podnieść samoocenę u dziecka? Sekret tkwi w małych rzeczach. Małych chociaż trudnych do zmiany, bo w ogromnym stopniu wykonujemy je nawykowo.

Zwracaj uwagę na pozytywy

Choć mówi się o tym coraz więcej, to nadal najłatwiej jest nam pokazywać, co dzieci zrobiły źle. Natomiast zapominamy o pozytywach, bo uznajemy, że tak być powinno. Dzieci powinny dobrze się uczyć, przynosić dobre oceny, przykładać się do treningu i pomagać w domu. Gdy to rzeczywiście się dzieje, zapominamy o docenieniu, pochwaleniu czy nawet zauważeniu. To, co pomijamy ma ogromne znaczenie dla samooceny dzieci.

Doceniaj zdolności

Często dzieci otrzymują pochwałę za osiągnięte wyniki. Uczy, że jestem OK tylko, gdy coś osiągam. Znacznie lepiej chwalić za wysiłek, podjęte próby czy zdolności. Zwłaszcza że dzieci same nie potrafią dobrze rozpoznawać swoich zdolności. Jeśli Twoje dziecko poradziło sobie z konfliktem z kolegą z drużyny, koniecznie go za to pochwal – „Pogodziliście się sami? Zobacz, jak dobry jesteś w rozwiązywaniu problemów”.

Daj dziecku szansę się sprawdzać

Stwarzaj dziecku okazję do rozwijania swoich umiejętności. Jeśli samo spakowało torbę na trening i o niczym nie zapomniało, to koniecznie go za to pochwal (np.: Zobacz, jaki jesteś dobrze zorganizowany, o niczym nie zapomniałeś), a następnie zadbaj o to, by mogło pakować samodzielnie swoją torbę na trening. By rozwijać umiejętności potrzebujemy dużo praktyki, niezależnie od tego, czy chodzi o czytanie, pisanie czy samodzielność.

Dzięki temu dziecko uczy się, że są obszary, w których jest naprawdę dobre. Zaczyna widzieć siebie jako zdolnego do wykonywania różnych zadań. A jeśli w innej dziedzinie życia będzie miało trudności, to nadal zostanie w nim przekonanie, że świetnie potrafi inne rzeczy.

Modelowanie

Pamiętasz jak Twoje dziecko uczyło jeść nożem i widelcem albo myć zęby? Obserwując innych. Taka nauka poprzez patrzenie, jak robią to inni nazywa się modelowaniem. Na tej podstawie dziecko zdobywa także wiedzę na temat samego siebie. Jeśli Ty potrafisz wybaczyć sobie błędy, to będzie to znak dla Twojego dziecka, że tak należy postępować po porażce.  Jeśli z uznaniem i akceptacją mówisz o innych, Twoje dziecko to przejmie. A jeśli ich krytykujesz i osądzasz, to nie zdziw się, że Twoja pociecha będzie robiła to samo.

Zadbaj o siebie

Niekiedy dość silnie funkcjonuje jeszcze model matki Polki poświęcającej wszystko dla dzieci i rodziny. Tak samo może być jeśli mężczyzna uważa, że jego zadaniem jest utrzymanie rodziny i powinien całkowicie poświęcić się pracy zawodowej. Takie zasady dzieci również przejmują. Tylko czy przemęczony rodzic będzie w stanie dać dzieciom akceptację, swój czas i pochodzić do ich pomysłów z entuzjazmem? Czy będzie raczej zirytowany, skłonny do wybuchu? Zadbanie o siebie także jest ważne. I co więcej, pokazuje dzieciom, jak ważne jest także dbanie o własne potrzeby, nie tylko innych.

Przeczytaj także, jak rozwijać pewność siebie dziecka

Czujesz, że ten temat Cię dotyczy? Umów się na sesję ?

Źródło:

McKay, P., Fanning, P. (1992). Self-esteem. A proven programme of cognitive techniques for assessing, improving and maintaining your self-esteem. Oakland: New Harbringers Publications Inc.

Artykuł Jak budować samoocenę dziecka? – 5 wskazówek dla rodziców pochodzi z serwisu Psycholog Sportu Tamara Pielas.